Mantra 5
Sukta 1.18
Rishi: Kāṇva (Kanvas; traditional attribution for RV 1.18 in the Agni cycle)
Devata: Brahmaṇaspati (with Soma and Indra associated; Dakṣiṇā invoked as protective power)
Chandas: Gāyatrī (3 x 8 syllables)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं तं ब्रह्मणस्पते सोम इन्द्रश्च मर्त्यम् । दक्षिणा पात्वंहसः ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं तं ब्र॑ह्मणस्पते॒ सोम॒ इन्द्र॑श्च॒ मर्त्य॑म् । दक्षि॑णा पा॒त्वंह॑सः ॥
Transliteration
tváṃ táṃ bráhmaṇaspate sóma índraś ca mártyam | dákṣiṇā pātv áṃhasaḥ ||
Translation
O Lord of the sacred Word, may you—together with Soma and Indra—protect that mortal from the constriction of wrong and error; and may Dakṣiṇā (the right-giving power) guard him by setting him in the true exchange between human effort and divine increase.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । तम् । ब्र॒ह्म॒णः॒ । प॒ते॒ । सोमः॑ । इन्द्रः॑ । च॒ । मर्त्य॑म् । दक्षि॑णा । पा॒तु॒ । अंह॑सः ॥त्वम् । तम् । ब्रह्मणः । पते । सोमः । इन्द्रः । च । मर्त्यम् । दक्षिणा । पातु । अंहसः ॥tvam | tam | brahmaṇaḥ | pate | somaḥ | indraḥ | ca | martyam | dakṣiṇā | pātu | aṃhasaḥ
Word by Word
त्वम्thou, you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तम्that (him)
तम्:
कर्म
TypePronoun (demonstrative)
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ब्रह्मणस्पतेO Lord of prayer (Bṛhaspati)
ब्रह्मणस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootब्रह्मणस्-पति (समास; प्रातिपदिक: ब्रह्मन् + पति)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
मर्त्यम्a mortal (man)
मर्त्यम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
दक्षिणाthe sacrificial fee/gift (dakṣiṇā)
दक्षिणा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
पातुmay (she/it) protect
पातु:
—
TypeVerb
Rootपा (धातु; ‘to protect’)
अंहसःfrom distress/sin
अंहसः:
अपादान
TypeNoun
Rootअंहस् (प्रातिपदिक)