Mantra 4
Sukta 1.18
Rishi: Kakṣīvant Dairghatamasa (traditionally for RV 1.18)
Devata: Brahmaṇaspati (with Indra and Soma as associated powers in the verse)
Chandas: Gāyatrī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
स घा वीरो न रिष्यति यमिन्द्रो ब्रह्मणस्पतिः । सोमो हिनोति मर्त्यम् ॥
Samhita Patha (IAST)
स घा॑ वी॒रो न रि॑ष्यति॒ यमिन्द्रो॒ ब्रह्म॑ण॒स्पति॑: । सोमो॑ हि॒नोति॒ मर्त्य॑म् ॥
Transliteration
sá ghā vīró ná riṣyati yám índro bráhmaṇas-pátiḥ | sómo hinóti mártyam ||
Translation
That hero indeed does not perish—whom Indra, the Lord of the Word, and Soma impel forward. The mortal is driven toward victory when force, true speech, and delight unite within him.
Padapatha (Word Analysis)
सः । घ॒ । वी॒रः । न । रि॒ष्य॒ति॒ । यम् । इन्द्रः॑ । ब्रह्म॑णः । पतिः॑ । सोमः॑ । हि॒नोति॑ । मर्त्य॑म् ॥सः । घ । वीरः । न । रिष्यति । यम् । इन्द्रः । ब्रह्मणः । पतिः । सोमः । हिनोति । मर्त्यम् ॥saḥ | gha | vīraḥ | na | riṣyati | yam | indraḥ | brahmaṇaḥ | patiḥ | somaḥ | hinoti | martyam
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
घindeed, surely
घ:
—
TypeIndeclinable
Rootघ (निपात) अथवा घा (वैदिक निपात)
वीरःhero, brave man
वीरः:
कर्तृ (सः इति सह समानाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-निपात) / न (उपमानार्थक) — अत्र उपमानार्थक
रिष्यतिis harmed / suffers injury
रिष्यति:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√रिष् (हिंसायाम्/क्षतौ)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ब्रह्मणस्पतिःBṛhaspati (lord of prayer)
ब्रह्मणस्पतिः:
कर्तृ (इन्द्रः इति सह समुच्चित/समानाधिकरण-कर्तृ)
TypeNoun
Rootब्रह्मणस्-पति (समासः: षष्ठी-तत्पुरुषः)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
हिfor, indeed
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
नोतिdrives/impels (on), leads
नोति:
— (क्रिया)
TypeVerb
Root√नु/√नव् (प्रेरणे/गमने) — वैदिक प्रयोगः: ‘नोति’ = ‘प्रेरयति/नेति’
मर्त्यम्a mortal (man)
मर्त्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)