HomeRig VedaMandala 1Sukta 179Mantra 6
Previous Mantra

Mantra 6

Sukta 1.179

Rishi: Agastya
Devata: General (devāḥ), with emphasis on Satya-āśiṣ (true benediction) and the seer’s tapas
Chandas: Trishtubh (probable; confirm by scan)

अगस्त्यः खनमानः खनित्रैः प्रजामपत्यं बलमिच्छमानः । उभौ वर्णावृषिरुग्रः पुपोष सत्या देवेष्वाशिषो जगाम ॥

अ॒गस्त्य॒: खन॑मानः ख॒नित्रै॑: प्र॒जामप॑त्यं॒ बल॑मि॒च्छमा॑नः । उ॒भौ वर्णा॒वृषि॑रु॒ग्रः पु॑पोष स॒त्या दे॒वेष्वा॒शिषो॑ जगाम ॥

agástyaḥ khánamānaḥ khanítraiḥ prajā́m apátyaṃ bálam icchámānaḥ | ubháu várṇāv ṛ́ṣir ugráḥ pupoṣa satyā́ devéṣv āśíṣo jagā́ma ||

Agastya, digging with the spades, seeking offspring, progeny, and force, the fierce seer fostered both powers (both colours). He went to the gods with true blessings—affirmations that do not fail.

अ॒गस्त्यः॑ । खन॑मानः । ख॒नित्रैः॑ । प्र॒ऽजाम् । अप॑त्यम् । बल॑म् । इ॒च्छमा॑नः । उ॒भौ । वर्णौ॑ । ऋषिः॑ । उ॒ग्रः । पु॒पो॒ष॒ । स॒त्याः । दे॒वेषु । आ॒ऽशिषः॑ । ज॒गा॒म॒ ॥अगस्त्यः । खनमानः । खनित्रैः । प्रजाम् । अपत्यम् । बलम् । इच्छमानः । उभौ । वर्णौ । ऋषिः । उग्रः । पुपोष । सत्याः । देवेषु । आशिषः । जगाम ॥agastyaḥ | khanamānaḥ | khanitraiḥ | pra-jām | apatyam | balam | icchamānaḥ | ubhau | varṇau | ṛṣiḥ | ugraḥ | pupoṣa | satyāḥ | deveṣu | āśiṣaḥ | jagāma

अगस्त्यःAgastya (the seer)
अगस्त्यः:
कर्तृ
TypeNoun (proper name)
Rootअगस्त्य (प्रातिपदिक)
खनमानःdigging
खनमानः:
कर्तृ (अगस्त्यस्य विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√खन् (खनति)
खनित्रैःwith digging-tools / spades
खनित्रैः:
करण
TypeNoun
Rootखनित्र (प्रातिपदिक; √खन् + इत्र)
प्रजाम्offspring, progeny
प्रजाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
अपत्यम्issue, descendants
अपत्यम्:
कर्म (प्रजाम् इति सह समुच्चितम्)
TypeNoun
Rootअपत्य (प्रातिपदिक)
बलम्strength
बलम्:
कर्म
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
इच्छमानःdesiring
इच्छमानः:
कर्तृ (अगस्त्यस्य विशेषणम्)
TypeVerb (participle)
Root√इष्/इच्छ् (इच्छति)
उभौboth
उभौ:
कर्म
TypePronoun/Adjective
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वर्णौthe two colors/classes (two varṇas)
वर्णौ:
कर्म (उभौ इति विशेषणेन)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
ऋषिःthe seer
ऋषिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
उग्रःmighty, fierce
उग्रः:
कर्तृ (ऋषेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउग्र (प्रातिपदिक)
पुपोषhe prospered / he made thrive
पुपोष:
क्रिया (कर्तृ=ऋषिः/अगस्त्यः)
TypeVerb
Root√पुष् (पोषयति/पुष्यति)
सत्याःtrue
सत्याः:
कर्तृ (आशिषः इति विशेष्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
आशिषःblessings, benedictions
आशिषः:
कर्तृ (जगाम इत्यस्य)
TypeNoun
Rootआशिस् (प्रातिपदिक)
जगामwent, came (attained)
जगाम:
क्रिया
TypeVerb
Root√गम् (गच्छति)