HomeRig VedaMandala 1Sukta 174Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.174

Rishi: Agastya Māna (traditional; verify).
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm).

रपत्कविरिन्द्रार्कसातौ क्षां दासायोपबर्हणीं कः । करत्तिस्रो मघवा दानुचित्रा नि दुर्योणे कुयवाचं मृधि श्रेत् ॥

रप॑त्क॒विरि॑न्द्रा॒र्कसा॑तौ॒ क्षां दा॒सायो॑प॒बर्ह॑णीं कः । कर॑त्ति॒स्रो म॒घवा॒ दानु॑चित्रा॒ नि दु॑र्यो॒णे कुय॑वाचं मृ॒धि श्रे॑त् ॥

rápat kavír indrārká-sātau kṣā́ṃ dāsā́yopá-barhaṇīṃ kaḥ | kárat tísro maghávā dā́nu-citrā ní duryóṇe kúyavācaṃ mṛdhí śret ||

Swift moves the seer, O Indra, in the winning of the hymn; who made the earth a couch for the Dāsa? The bounteous made the three many-formed Dānu-powers; he cast down in the hard seat the false-speaking one, and in the battle he shattered him.

रप॑त् । क॒विः । इ॒न्द्र॒ । अ॒र्कऽसा॑तौ । क्षाम् । दा॒साय॑ । उ॒प॒ऽबर्ह॑णीम् । क॒रिति॑ कः । कर॑त् । ति॒स्रः । म॒घऽवा॑ । दानु॑ऽचित्राः । नि । दु॒र्यो॒णे । कुय॑वाचम् । मृ॒धि । श्रे॒त् ॥रपत् । कविः । इन्द्र । अर्कसातौ । क्षाम् । दासाय । उपबर्हणीम् । करिति कः । करत् । तिस्रः । मघवा । दानुचित्राः । नि । दुर्योणे । कुयवाचम् । मृधि । श्रेत् ॥rapat | kaviḥ | indra | arka-sātau | kṣām | dāsāya | upa-barhaṇīm | karitikaḥ | karat | tisraḥ | magha-vā | dānu-citrāḥ | ni | duryoṇe | kuyavācam | mṛdhi | śret

रपत्(he) rushed / sprang forth
रपत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√रप् (रपते/रपति) अथवा √रभ् (वेद. ‘रपत्’ = ‘रभत्’ इति पाठभेद-सम्भवः)
कविःthe seer, sage
कविः:
Kartā (रपत्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
अर्कसातौin the winning of the hymn (song-prize)
अर्कसातौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअर्क-साति- (समास/प्रातिपदिक; साति- ‘प्राप्ति/विजय’)
क्षाम्the earth/ground
क्षाम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षाम्/क्षाम्- (प्रातिपदिक; ‘पृथिवी/भूमि’)
दासायfor the Dāsa (enemy/foe)
दासाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदास- (प्रातिपदिक)
उपबर्हणीम्a covering/bed (as a support), a cushion-like support
उपबर्हणीम्:
Karma (अन्तर्निहित-क्रियायाः/उपपद-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootउप-बर्हणी- (प्रातिपदिक; ‘उप’ + बर्हणी ‘आच्छादन/शय्या/आवरण’)
कःwho? (which one)
कः:
Kartā (करत्-क्रियायाः)
TypePronoun
Rootक- (प्रातिपदिक; प्रश्न/अनिर्दिष्ट-प्रोनाउन)
करत्made, did
करत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करोति)
तिस्रःthree (fem.)
तिस्रः:
Karma (करत्-क्रियायाः)
TypeAdjective (numeral)
Rootत्रि- (संख्या-प्रातिपदिक)
मघवाthe bountiful one (Indra)
मघवा:
Kartā (करत्-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootमघवन्- (प्रातिपदिक)
दानुचित्राःvariegated/remarkable, Dānu-like (or: of Dānu), wondrous
दानुचित्राः:
Karma (तिस्रः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदानु-चित्र- (समास/प्रातिपदिक; ‘दानु’ + ‘चित्र’)
निdown, into
नि:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/निपात)
दुर्योणेin a hard/evil womb; in a difficult lair/abode
दुर्योणे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदुर्-योनि- (समास/प्रातिपदिक)
कुयवाचम्the evil-speaker / one of bad speech
कुयवाचम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootकु-यवाच- (समास/प्रातिपदिक; ‘कु’ दुर्वाच/दुष्ट + ‘यवाच’)
मृधिin battle
मृधि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootमृध्- (प्रातिपदिक; ‘युद्ध/संघर्ष’)
श्रेत्may he lay low / may he overthrow
श्रेत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√श्रि/√श्रय् (वेद. ‘श्रेत्’ = injunctive/aorist-like form)