HomeRig VedaMandala 1Sukta 174Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.174

Rishi: Agastya Māna (traditional; verify).
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm).

वह कुत्समिन्द्र यस्मिञ्चाकन्त्स्यूमन्यू ऋज्रा वातस्याश्वा । प्र सूरश्चक्रं वृहतादभीकेऽभि स्पृधो यासिषद्वज्रबाहुः ॥

वह॒ कुत्स॑मिन्द्र॒ यस्मि॑ञ्चा॒कन्त्स्यू॑म॒न्यू ऋ॒ज्रा वात॒स्याश्वा॑ । प्र सूर॑श्च॒क्रं वृ॑हताद॒भीके॒ऽभि स्पृधो॑ यासिष॒द्वज्र॑बाहुः ॥

váha kútsam indra yásmiṃ cā́kans syūmanyū́ ṛjrā́ vā́tasya áśvā | prá sū́raś cakráṃ vṛhatād abhī́ke ’bhí spṛ́dho yā́siṣad vájra-bāhuḥ ||

Bear Kutsa, O Indra, in whom the uplifted ardour is awake, and the straight horses of the Wind are yoked. The Sun sets forward the wide wheel in the near encounter; the arm of the thunderbolt presses on against all rivalries.

वह॑ । कुत्स॑म् । इ॒न्द्र॒ । यस्मि॑न् । चा॒कन् । स्यू॒म॒न्यू इति॑ । ऋ॒ज्रा । वात॑स्य । अस्वा॑ । प्र । सूरः॑ । च॒क्रम् । वृ॒ह॒ता॒त् । अ॒भीके॑ । अ॒भि । स्पृधः॑ । या॒सि॒ष॒त् । वज्र॑ऽबाहुः ॥वह । कुत्सम् । इन्द्र । यस्मिन् । चाकन् । स्यूमन्यू इति । ऋज्रा । वातस्य । अस्वा । प्र । सूरः । चक्रम् । वृहतात् । अभीके । अभि । स्पृधः । यासिषत् । वज्रबाहुः ॥vaha | kutsam | indra | yasmin | cākan | syūmanyū iti | ṛjrā | vātasya | asvā | pra | sūraḥ | cakram | vṛhatāt | abhīke | abhi | spṛdhaḥ | yāsiṣat | vajra-bāhuḥ

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
कुत्सम्Kutsa (the seer/hero)
कुत्सम्:
Karma
TypeNoun (proper name)
Rootकुत्स (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यस्मिन्in whom / in which
यस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Root
अकन्he made / he effected
अकन्:
Kriyā
TypeVerb
Rootकन् (धातु; ‘कनति/कनयति’ इत्यादि; वैदिक प्रयोगः)
स्युमन्युःof swift wrath / having impetuous spirit
स्युमन्युः:
Kartā (as epithet of Indra) / or apposition
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootस्यु-मन्यु (प्रातिपदिक; ‘स्यु’ + ‘मन्यु’)
ऋज्राःthe ruddy ones
ऋज्राः:
Kartā (of implied verb ‘are/ran’) / apposition
TypeAdjective (used substantively)
Rootऋज्र (प्रातिपदिक)
वातस्यof the wind
वातस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
Kartā
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
प्रforth / forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
सूरःthe hero
सूरः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootसूर (प्रातिपदिक)
चक्रंwheel
चक्रं:
Karma
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
वृहतात्let (him) make great / let (it) grow
वृहतात्:
Kriyā
TypeVerb (Vedic injunctive/imperative nuance)
Rootवृह् (धातु) / वृहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
अभीकेin the near encounter / at close quarters
अभीके:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअभीक (प्रातिपदिक)
अभिagainst / toward
अभि:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअभि
स्पृधःrivalries / hostile contests
स्पृधः:
Karma
TypeNoun
Rootस्पृध् (स्त्री. प्रातिपदिक ‘स्पृध्’)
यासिषत्he drove/urged on / he went forth
यासिषत्:
Kriyā
TypeVerb
Rootया (धातु)
वज्रबाहुःthe one whose arm is the vajra (Indra)
वज्रबाहुः:
Kartā
TypeNoun (epithet)
Rootवज्र-बाहु (प्रातिपदिक; समासः)