HomeRig VedaMandala 1Sukta 174Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.174

Rishi: Agastya Māna (traditional; verify).
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm).

शेषन्नु त इन्द्र सस्मिन्योनौ प्रशस्तये पवीरवस्य मह्ना । सृजदर्णांस्यव यद्युधा गास्तिष्ठद्धरी धृषता मृष्ट वाजान् ॥

शेष॒न्नु त इ॑न्द्र॒ सस्मि॒न्योनौ॒ प्रश॑स्तये॒ पवी॑रवस्य म॒ह्ना । सृ॒जदर्णां॒स्यव॒ यद्यु॒धा गास्तिष्ठ॒द्धरी॑ धृष॒ता मृ॑ष्ट॒ वाजा॑न् ॥

śéṣan nu tá indra sásmin yónau prá-śastaye pavī́ravasya mahnā́ | sṛjád arṇā́ṃsy áva yád yudhā́ gā́s tíṣṭhadd hárī dhṛṣátā mṛṣṭá vājā́n ||

Now remain thou, O Indra, in this womb of our being for the praise of him who brings the purifying stream, by thy greatness. When in battle thou releasest the floods downward, thy two tawny steeds stand firm, boldly grooming the plenitudes of force.

शेष॑न् । नु । ते । इ॒न्द्र॒ । सस्मि॑न् । योनौ॑ । प्रऽश॑स्तये । पवी॑रवस्य । म॒ह्ना । सृ॒जत् । अर्णां॑सि । अव॑ । यत् । यु॒धा । गाः । तिष्ठ॑त् । हरी॒ इति॑ । धृ॒ष॒ता । मृ॒ष्ट॒ । वाजा॑न् ॥शेषन् । नु । ते । इन्द्र । सस्मिन् । योनौ । प्रशस्तये । पवीरवस्य । मह्ना । सृजत् । अर्णांसि । अव । यत् । युधा । गाः । तिष्ठत् । हरी इति । धृषता । मृष्ट । वाजान् ॥śeṣan | nu | te | indra | sasmin | yonau | pra-śastaye | pavīravasya | mahnā | sṛjat | arṇāṃsi | ava | yat | yudhā | gāḥ | tiṣṭhat | harī iti | dhṛṣatā | mṛṣṭa | vājān

शेषन्remains / is left
शेषन्:
Kartā
TypeVerb
Rootशिष् (धातु; ‘शेष्/शिष्’ = अवशेषे/शेषे ‘to remain, be left’)
नुnow; indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
तेfor you; your
ते:
Sampradāna/Adhikaraṇa (सन्दर्भानुसार: ‘for you/your’)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सस्मिन्in that
सस्मिन्:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनौin the womb/seat; in the source
योनौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
प्रशस्तयेfor praise; for glorification
प्रशस्तये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्र-शस्ति (प्रातिपदिक; √शंस् ‘to praise’ → शस्ति/शस्ति-)
पवीरवस्यof the impetuous/streaming one
पवीरवस्य:
Sambandha (genitive relation)
TypeAdjective (genitive qualifier)
Rootपवीरवस् (प्रातिपदिक; ‘having/bringing strong streams/impetus’, Vedic epithet)
मह्नाby (his) greatness/might
मह्ना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमघन्/महन् (प्रातिपदिक; ‘greatness, might’)
सृजत्he releases; he lets loose
सृजत्:
Kartā
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
अर्णांसिfloods; waters
अर्णांसि:
Karma
TypeNoun
Rootअर्णस् (प्रातिपदिक; ‘flood, wave, waters’)
अवdown; away
अव:
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/अव्यय)
यत्when; that
यत्:
TypeIndeclinable (relative)
Rootयद् (सर्वनाम/सम्बन्ध-निपात)
युधाby battle; in combat
युधा:
Karaṇa
TypeIndeclinable
Rootयुध् (धातु) → युधा (अव्यय; ‘by fighting/with battle’)
गाःcows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
तिष्ठत्standing
तिष्ठत्:
Kartā
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
हरीthe two bay steeds
हरी:
Kartā (सहकर्ता/अन्वय) अथवा विशेष्य
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक; Indra’s two bay steeds)
धृषताboldly; with daring
धृषता:
Karaṇa (manner)
TypeAdjective
Rootधृष् (धातु) → धृषत् (प्रातिपदिक; ‘bold, daring’)
मृष्टpolished; purified
मृष्ट:
TypeAdjective
Rootमृज् (धातु) → मृष्ट (कृदन्त/विशेषण; ‘polished, purified’)
वाजान्prizes; spoils; strengths
वाजान्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक; ‘prize, strength, booty, food’)