HomeRig VedaMandala 1Sukta 174Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.174

Rishi: Agastya Māna (traditional; verify per corpus anukramaṇī).
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm by scan).

दनो विश इन्द्र मृध्रवाचः सप्त यत्पुरः शर्म शारदीर्दर्त् । ऋणोरपो अनवद्यार्णा यूने वृत्रं पुरुकुत्साय रन्धीः ॥

दनो॒ विश॑ इन्द्र मृ॒ध्रवा॑चः स॒प्त यत्पुर॒: शर्म॒ शार॑दी॒र्दर्त् । ऋ॒णोर॒पो अ॑नव॒द्यार्णा॒ यूने॑ वृ॒त्रं पु॑रु॒कुत्सा॑य रन्धीः ॥

dáno víśa indra mṛdhrá-vācaḥ saptá yát púraḥ śárma śā́radīr dárta | ṛṇór apó anavadyā́rṇā yū́ne vṛtráṃ puru-kútsāya randhīḥ ||

Thou didst subdue, O Indra, the hostile-speaking peoples; thou didst break the seven firmholds that stood as a cover through the seasons. Thou didst open the faultless waters in their flood; thou didst make Vṛtra yield to the young and advancing soul (Puru-kutsa).

दनः॑ । विशः॑ । इ॒न्द्र॒ । मृ॒ध्रऽवा॑चः । स॒प्त । यत् । पुरः॑ । शर्म॑ । शार॑दीः । दर्त् । ऋ॒णोः । अ॒पः । अ॒न॒व॒द्य॒ । अर्णाः॑ । यूने॑ । वृ॒त्रम् । पु॒रु॒ऽकुत्सा॑य । र॒न्धीः॒ ॥दनः । विशः । इन्द्र । मृध्रवाचः । सप्त । यत् । पुरः । शर्म । शारदीः । दर्त् । ऋणोः । अपः । अनवद्य । अर्णाः । यूने । वृत्रम् । पुरुकुत्साय । रन्धीः ॥danaḥ | viśaḥ | indra | mṛdhra-vācaḥ | sapta | yat | puraḥ | śarma | śāradīḥ | darta | ṛṇoḥ | apaḥ | anavadya | arṇāḥ | yūne | vṛtram | puru-kutsāya | randhīḥ

दनःthe giver / the generous one (epithet)
दनः:
Kartā
TypeNoun
Rootदन (प्रातिपदिक) / दन् (धातु: दान/अवदानार्थ) (अनिश्चित)
विशःthe clans, the peoples
विशः:
Kartā
TypeNoun
Rootविश् (प्रातिपदिक: विश् ‘जन/कुल/प्रजा’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मृध्रवाचःspeaking harmfully; hostile-tongued
मृध्रवाचः:
Kartā
TypeAdjective
Rootमृध्र- (प्रातिपदिक ‘हानिकर/द्रोही’) + वाच् (प्रातिपदिक ‘वाणी’)
सप्तseven
सप्त:
Karma
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
यत्which/that (relative)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरःfortresses, strongholds
पुरः:
Karma
TypeNoun
Rootपुर्/पुर (प्रातिपदिक ‘दुर्ग/नगर’)
शर्मshelter, protection
शर्म:
Karma
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
शारदीःautumnal; of the autumn
शारदीः:
Karma
TypeAdjective
Rootशारद (प्रातिपदिक ‘शरद्-सम्बन्धी’)
दर्त्you split, you burst (them)
दर्त्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदॄ/दर् (धातु: विदारणे/भेदने) (वैदिक injunctive/लुङ्-लोप)
ऋणोःyou opened, you set free
ऋणोः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootऋ (धातु: गत्यर्थ/प्रापणे; वैदिक ‘ऋणोति’ = ‘खोलयति/उद्घाटयति’)
अपःthe waters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक ‘जल’)
अनवद्यblameless, faultless
अनवद्य:
Karma
TypeAdjective
Rootअनवद्य (प्रातिपदिक ‘निर्दोष’)
आर्णाthe flood, the stream
आर्णा:
Karma
TypeNoun
Rootआर्ण (प्रातिपदिक; ‘प्रवाह/तरंग/जलराशि’ अथवा ‘अर्णस्’ से)
यूनेfor the young man
यूने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootयुवन् (प्रातिपदिक)
वृत्रम्Vṛtra (the obstructor)
वृत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवृत्र (प्रातिपदिक)
पुरुकुत्सायfor Purukutsa
पुरुकुत्साय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootपुरुकुत्स (प्रातिपदिक; नृप/ऋषि-नाम)
रन्धीःyou subdued, you brought under control
रन्धीः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootरन्ध् (धातु: वशीकरणे/पराजये ‘to subdue, bring under’)