HomeRig VedaMandala 1Sukta 173Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.173

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi (traditional attribution)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

समत्सु त्वा शूर सतामुराणं प्रपथिन्तमं परितंसयध्यै । सजोषस इन्द्रं मदे क्षोणीः सूरिं चिद्ये अनुमदन्ति वाजैः ॥

स॒मत्सु॑ त्वा शूर स॒तामु॑रा॒णं प्र॑प॒थिन्त॑मं परितंस॒यध्यै॑ । स॒जोष॑स॒ इन्द्रं॒ मदे॑ क्षो॒णीः सू॒रिं चि॒द्ये अ॑नु॒मद॑न्ति॒ वाजै॑: ॥

samátsu tvā śūra satā́m urāṇáṃ prapathíntamam paritaṃsayádhyai | sajóṣasa índraṃ máde kṣoṇī́ḥ sūríṃ cid yé anumádanti vā́jaiḥ ||

In the clashes we seek you, O hero, the strong delight of the true; the most forward-going on the paths, to be fully encompassed and possessed. In the ecstasy, the earth-powers consent to Indra in union; even the illumined leaders rejoice after him by the plenitudes of force (vāja).

स॒मत्ऽसु॑ । त्वा॒ । शू॒र॒ । स॒ताम् । उ॒रा॒णम् । प्र॒प॒थिन्ऽत॑मम् । प॒रि॒ऽतं॒स॒यध्यै॑ । स॒जोष॑सः । इन्द्र॑म् । मदे॑ । क्षो॒णीः । सू॒रिम् । चि॒त् । ये । अ॒नु॒ऽमद॑न्ति । वाजैः॑ ॥समत्सु । त्वा । शूर । सताम् । उराणम् । प्रपथिन्तमम् । परितंसयध्यै । सजोषसः । इन्द्रम् । मदे । क्षोणीः । सूरिम् । चित् । ये । अनुमदन्ति । वाजैः ॥samat-su | tvā | śūra | satām | urāṇam | prapathin-tamam | pari-taṃsayadhyai | sajoṣasaḥ | indram | made | kṣoṇīḥ | sūrim | cit | ye | anu-madanti | vājaiḥ

स॒मत्सु॑in battles
स॒मत्सु॑:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसमत्सु (प्रातिपदिक: समत्सु- < सम्+अत्सु/अत्सु ‘युद्ध/संघर्ष’; लोकप्रयोगः ‘समत्सु’ = ‘समत्सु/समत्सुṣu’)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शूरO hero
शूर:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative) / Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
स॒ताम्of the good/true (men)
स॒ताम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अस् ‘to be’)
उ॒रा॒णम्mighty, impetuous
उ॒रा॒णम्:
कर्म (त्वा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउराण (प्रातिपदिक; ‘उराण’ = प्रबल/उदग्र/उत्साही—वेदिक विशेषण)
प्र॑प॒थिन्त॑मम्the foremost path-maker/leader
प्र॑प॒थिन्त॑मम्:
कर्म (त्वा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (superlative)
Rootप्रपथिन् (प्रातिपदिक; प्र-√पथ्/पथ ‘to go/way’ → ‘path-finder/leader’; -तम = अतिशय)
परिaround, all about
परि:
उपपद-सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
तंसयध्यैstir (them) up / urge on
तंसयध्यै:
क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
TypeVerb
Root√तंस्/तंसय् (धातु; वेदिक ‘to rouse/stir/urge on’), तंसयधि (लोट् 2एक) + ऐ (वेदिक एन्क्लिटिक/पादपूरण)
स॒जोष॑सःbeing in accord together
स॒जोष॑सः:
कर्तृ (अनुमदन्ति इत्यस्य)
TypeAdjective/Adverbial noun
Rootसजोषस् (अव्ययीभाव/प्रातिपदिक; स- ‘together’ + जोषस् ‘delight/accord’)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (अनुमदन्ति)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
मदे॑in exhilaration/rapture (of soma)
मदे॑:
अधिकारण
TypeNoun
Rootमद (प्रातिपदिक)
क्षो॒णीःthe earths/lands (regions)
क्षो॒णीः:
कर्तृ (अनुमदन्ति)
TypeNoun
Rootक्षोणी (प्रातिपदिक)
सू॒रिम्the patron (generous lord)
सू॒रिम्:
कर्म (अनुमदन्ति—‘approve/favor the patron’)
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
येwho
ये:
कर्तृ (अनुमदन्ति)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुमदन्तिapprove, rejoice after, favor
अनुमदन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअनु-√मद् (धातु √मद् ‘to rejoice/approve’ with अनु)
वाजैःwith prizes/strengths (victorious gains)
वाजैः:
करण
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)