HomeRig VedaMandala 1Sukta 173Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.173

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi (traditional attribution)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)

तमु ष्टुहीन्द्रं यो ह सत्वा यः शूरो मघवा यो रथेष्ठाः । प्रतीचश्चिद्योधीयान्वृषण्वान्ववव्रुषश्चित्तमसो विहन्ता ॥

तमु॑ ष्टु॒हीन्द्रं॒ यो ह॒ सत्वा॒ यः शूरो॑ म॒घवा॒ यो र॑थे॒ष्ठाः । प्र॒ती॒चश्चि॒द्योधी॑या॒न्वृष॑ण्वान्वव॒व्रुष॑श्चि॒त्तम॑सो विह॒न्ता ॥

tám uṃm iti stuhī́ndraṃ yó ha satvā́ yaḥ śū́ro maghávā yó ratheṣṭhā́ḥ | pratī́caś cid yódhīyān vṛ́ṣaṇvān vavávruṣaś cit támaso vi-hantā́ ||

Praise that Indra—he who is the true being-force, the hero, the bounteous lord, firm in the chariot. Even against what confronts and resists, he is the stronger fighter; bull-like in power, he smites away even the enwrapping darkness.

तम् । उँ॒म् इति॑ । स्तु॒हि॒ । इन्द्र॑म् । यः । ह॒ । सत्वा॑ । यः । शूरः॑ । म॒घवा॑ । यः । र॒थे॒ऽस्थाः । प्र॒ती॒चः । चि॒त् । योधी॑यान् । वृष॑ण्ऽवान् । व॒व॒व्रुषः॑ । चि॒त् । तम॑सः । वि॒ऽह॒न्ता ॥तम् । उँम् इति । स्तुहि । इन्द्रम् । यः । ह । सत्वा । यः । शूरः । मघवा । यः । रथेस्थाः । प्रतीचः । चित् । योधीयान् । वृषण्वान् । ववव्रुषः । चित् । तमसः । विहन्ता ॥tam | uṃm iti | stuhi | indram | yaḥ | ha | satvā | yaḥ | śūraḥ | maghavā | yaḥ | rathe--sthāḥ | pratīcaḥ | cit | yodhīyān | vṛṣaṇ-vān | vavavruṣaḥ | cit | tamasaḥ | vi-hantā

तम्him
तम्:
कर्म (स्तुहि इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed / just
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
ष्टुहिpraise!
ष्टुहि:
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (स्तुहि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ (सत्वा/शूरः/मघवा/रथेष्ठाः इत्यादीनाम्)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
सत्वाthe strong one
सत्वा:
कर्तृ (यः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (substantive use)
Rootसत्वन् (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/सत्त्वयुक्तः’)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्
शूरःhero
शूरः:
कर्तृ (यः इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
मघवाbountiful giver
मघवा:
कर्तृ (यः इत्यस्य)
TypeNoun/Adjective
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद्
रथेष्ठाःstanding on the chariot / chariot-fighter
रथेष्ठाः:
कर्तृ (यः इत्यस्य)
TypeAdjective (substantive use)
Rootरथ-स्था (प्रातिपदिक; ‘रथे स्थितः’)
प्रतीचःthose facing (him), opponents
प्रतीचः:
कर्म (विहन्ता इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootप्रतीच् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
योधीयान्more warlike / better fighters
योधीयान्:
कर्म (विहन्ता इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootयुध् (धातु) → योधीयस् (तुलनात्मक-प्रातिपदिक)
वृषण्वान्mighty, virile
वृषण्वान्:
कर्म
TypeAdjective
Rootवृषण्वन्त् (प्रातिपदिक; ‘वृषण्-युक्तः’, ‘वीर्यवान्’)
वव्रुषःcovered / enveloped
वव्रुषः:
कर्म
TypeAdjective
Rootवव्रुष् (प्रातिपदिक; ‘आवृत/संवृत’, ‘आच्छन्न’)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
तमसःof darkness
तमसः:
सम्बन्ध (वव्रुषः इत्यस्य: ‘तमसः’ = ‘अन्धकारेण’/‘अन्धकारस्य’)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
विहन्ताthe smiter / destroyer
विहन्ता:
कर्तृ (इन्द्रस्य)
TypeAgent noun
Rootहन् (धातु) → विहन्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)