HomeRig VedaMandala 1Sukta 173Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.173

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi (traditional attribution)
Devata: Indra (with secondary ethical resonance of Mitra as analogy)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

विष्पर्धसो नरां न शंसैरस्माकासदिन्द्रो वज्रहस्तः । मित्रायुवो न पूर्पतिं सुशिष्टौ मध्यायुव उप शिक्षन्ति यज्ञैः ॥

विष्प॑र्धसो न॒रां न शंसै॑र॒स्माका॑स॒दिन्द्रो॒ वज्र॑हस्तः । मि॒त्रा॒युवो॒ न पूर्प॑तिं॒ सुशि॑ष्टौ मध्या॒युव॒ उप॑ शिक्षन्ति य॒ज्ञैः ॥

víspardhaso narā́m na śáṃsair asmā́kāsad índro vájrahastaḥ | mitrāyúvo na pū́rpatíṃ suśíṣṭau madhyāyúva úpa śíkṣanti yajñáiḥ ||

By our praises, like those of men who contend, may Indra of the thunderbolt-hand become ours. As comrades of Mitra train a city-lord in good discipline, so do the middle-young (growing powers) instruct and draw near by the sacrifices.

विऽस्प॑र्धसः । न॒राम् । न । शंसैः॑ । अ॒स्माक॑ । अ॒स॒त् । इन्द्रः॑ । वज्र॑ऽहस्तः । मि॒त्र॒ऽयुवः॑ । न । पूःऽप॑तिम् । सुऽशि॑श्टौ । म॒ध्य॒ऽयुवः॑ । उप॑ । शि॒क्ष॒न्ति॒ । य॒ज्ञैः ॥विस्पर्धसः । नराम् । न । शंसैः । अस्माक । असत् । इन्द्रः । वज्रहस्तः । मित्रयुवः । न । पूःपतिम् । सुशिश्टौ । मध्ययुवः । उप । शिक्षन्ति । यज्ञैः ॥vi-spardhasaḥ | narām | na | śaṃsaiḥ | asmāka | asat | indraḥ | vajra-hastaḥ | mitra-yuvaḥ | na | pūḥ-patim | su-śiśṭau | madhya-yuvaḥ | upa | śikṣanti | yajñaiḥ

विष्पर्धसःrivals, competitors
विष्पर्धसः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवि-√स्पर्ध् (स्पर्धते) / स्पर्धस् (प्रातिपदिक)
नराम्of men
नराम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक नर्/नृ)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
शंसैःwith praises, eulogies
शंसैः:
करण
TypeNoun
Rootशंस (प्रातिपदिक)
अस्माकासद्sat down near / came to us
अस्माकासद्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस्मद् (सर्वनाम) + √सद् (सीदति) [आसद्]
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वज्रहस्तःhaving the thunderbolt in hand
वज्रहस्तः:
कर्तृ (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवज्र + हस्त (समास: कर्मधारय/बहुव्रीहि-प्राय)
मित्रायुवःthe Mitrāyus (a clan/men named Mitrāyu)
मित्रायुवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र + आयु (समास: तत्पुरुष; ‘मित्रायुः’)
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
पूर्पतिम्the lord of the stronghold/city
पूर्पतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपूर्/पूर् (नगर/दुर्ग) + पति (समास: तत्पुरुष; ‘पूर्-पतिः’)
सुशिष्टौin good discipline / in good instruction
सुशिष्टौ:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootसु- + √शास् (शिष्ट) → शिष्ट (कृदन्त) / सुशिष्ट (प्रातिपदिक)
मध्यायुवःthe Madhyāyus (a clan/men named Madhyāyu)
मध्यायुवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमध्य + आयु (समास: तत्पुरुष; ‘मध्यायुः’)
उपtowards, near
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
शिक्षन्तिthey learn / they train themselves
शिक्षन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√शिक्ष् (शिक्षते/शिक्षति)
यज्ञैःby sacrifices, with rites
यज्ञैः:
करण
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)