HomeRig VedaMandala 1Sukta 169Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.169

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi
Devata: Indra (with Maruts and Agni invoked in support)
Chandas: Triṣṭubh

अम्यक्सा त इन्द्र ऋष्टिरस्मे सनेम्यभ्वं मरुतो जुनन्ति । अग्निश्चिद्धि ष्मातसे शुशुक्वानापो न द्वीपं दधति प्रयांसि ॥

अम्य॒क्सा त॑ इन्द्र ऋ॒ष्टिर॒स्मे सने॒म्यभ्वं॑ म॒रुतो॑ जुनन्ति । अ॒ग्निश्चि॒द्धि ष्मा॑त॒से शु॑शु॒क्वानापो॒ न द्वी॒पं दध॑ति॒ प्रयां॑सि ॥

amyák sā́ ta indra ṛṣṭír asmḗ sanémi ábhvaṃ marúto junanti | agníś cid dhí ṣmā́tase śuśukvā́n ā́po ná dvīpáṃ dádhati prayā́ṃsi ||

Straight and sure is your spear for us, O Indra; the Maruts urge on the vast winning. Even Agni, blazing for the traveler, sets the forward movements in place—like waters that establish an island—so the journey through the flood becomes a founded passage.

अम्य॑क् । सा । ते॒ । इ॒न्द्र॒ । ऋ॒ष्टिः । अ॒स्मे इति॑ । सने॑मि । अभ्व॑म् । म॒रुतः॑ । जु॒न॒न्ति॒ । अ॒ग्निः । चि॒त् । हि । स्म॒ । अ॒त॒से । शु॒शु॒क्वान् आपः॑ । न । द्वी॒पम् । दध॑ति । प्रयां॑सि ॥अम्यक् । सा । ते । इन्द्र । ऋष्टिः । अस्मे इति । सनेमि । अभ्वम् । मरुतः । जुनन्ति । अग्निः । चित् । हि । स्म । अतसे । शुशुक्वान् आपः । न । द्वीपम् । दधति । प्रयांसि ॥amyak | sā | te | indra | ṛṣṭiḥ | asme iti | sanemi | abhvam | marutaḥ | junanti | agniḥ | cit | hi | sma | atase | śuśukvān āpaḥ | na | dvīpam | dadhati | prayāṃsi

अम्यक्साclosely, straight/near
अम्यक्सा:
Adhikaraṇa (क्रियाविशेषणरूपेण)
TypeIndeclinable
Rootअम्यक् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रयोगः; ‘निकटम्/सम्यक्’ इत्यर्थे) अथवा अम्यक्- (प्रातिपदिक)
तेof you/thy
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऋष्टिःspear, lance
ऋष्टिः:
Kartā (वाक्ये ‘ऋष्टिः …’ विषयः)
TypeNoun
Rootऋष्टि (प्रातिपदिक)
अस्मेto us
अस्मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सनेमिancient, of old (traditional)
सनेमि:
Kartā-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसन्/सना (प्रातिपदिक; ‘प्राचीन/पुरातन’), सनेमि- (विशेषण-प्रयोगः ‘पुरातन-सीमा/प्राचीन-रीति’)
अभ्वम्mighty, vast, formidable
अभ्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअभ्व (प्रातिपदिक)
मरुतःthe Maruts (storm-gods)
मरुतः:
Kartā
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
जुनन्तिthey impel, urge
जुनन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootजु (धातु; ‘प्रेरणे/तोषणे’), जु-नन्-ति
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
(निपातः)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय; ‘अपि/एव’)
हिindeed, for
हि:
(निपातः)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय; हेतौ/निश्चये)
ष्माverily, just
ष्मा:
(निपातः)
TypeIndeclinable
Rootष्मा (वैदिक-निपातः; बलार्थ/समुच्चयार्थ)
तसेto him
तसे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम) + -से (वैदिक-दत्त्यर्थे; = तस्मै)
शुशुक्वानblazing, brightly shining
शुशुक्वान:
Kartā-विशेषणम्
TypeParticiple/Adjective
Rootशुशुक्वस्/शुशुक्वान् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शुच्/√श्वच् ‘दीप्तौ’ इत्यस्य तीव्र-दीप्त्यर्थकः वैदिक-रूपः)
आपःthe waters
आपः:
Kartā
TypeNoun
Rootअप्/आप् (प्रातिपदिक)
like, as
:
(उपमानसूचकः)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय; उपमा)
द्वीपम्an island
द्वीपम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्वीप (प्रातिपदिक)
दधतिthey place, set
दधति:
Kriyā
TypeVerb
Rootधा (धातु; ‘धारणे/स्थापने’), दध-ति
प्रयांसिofferings, refreshments
प्रयांसि:
Karma
TypeNoun
Rootप्रयस्/प्रयांस् (प्रातिपदिक; ‘भोजन/पोषण/दान’)