HomeRig VedaMandala 1Sukta 169Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.169

Rishi: Agastya Maitrāvaruṇi
Devata: Indra (with Maruts)
Chandas: Triṣṭubh

अयुज्रन्त इन्द्र विश्वकृष्टीर्विदानासो निष्षिधो मर्त्यत्रा । मरुतां पृत्सुतिर्हासमाना स्वर्मीळ्हस्य प्रधनस्य सातौ ॥

अयु॑ज्रन्त इन्द्र वि॒श्वकृ॑ष्टीर्विदा॒नासो॑ नि॒ष्षिधो॑ मर्त्य॒त्रा । म॒रुतां॑ पृत्सु॒तिर्हास॑माना॒ स्व॑र्मीळ्हस्य प्र॒धन॑स्य सा॒तौ ॥

áyujranta indra viśvákṛṣṭīr vidānā́so niṣṣídho martyatrā́ | marútāṃ pṛtsutír hāsamānā́ svàrmīḷhasya prádhanasya sātáu ||

O Indra, you yoked the peoples of every kind—those who know—so that in the mortal field they might not be driven down. The Maruts’ battle-impulse, laughing in its force, is for the winning in the clash, for the gain of the luminous plenitude that is hard to conquer.

अयु॑ज्रन् । ते । इ॒न्द्र॒ । वि॒श्वऽकृ॑ष्टीः । वि॒दा॒नासः॑ । निः॒ऽसिधः॑ । म॒र्त्य॒ऽत्रा । म॒रुता॑म् । पृ॒त्सु॒तिः । हास॑माना । स्वः॑ऽमीळ्हस्य । प्र॒ऽधन॑स्य । सा॒तौ ॥अयुज्रन् । ते । इन्द्र । विश्वकृष्टीः । विदानासः । निःसिधः । मर्त्यत्रा । मरुताम् । पृत्सुतिः । हासमाना । स्वःमीळ्हस्य । प्रधनस्य । सातौ ॥ayujran | te | indra | viśva-kṛṣṭīḥ | vidānāsaḥ | niḥ-sidhaḥ | martya-trā | marutām | pṛtsutiḥ | hāsamānā | svaḥ-mīḷhasya | pra-dhanasya | sātau

अयु॑ज्रन्तthey yoked / they harnessed
अयु॑ज्रन्त:
(क्रिया) मुख्य क्रिया
TypeVerb
Rootयुज् (युजँ) / युज्-धातु
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
विश्वकृ॑ष्टीःall peoples / all tribes
विश्वकृ॑ष्टीः:
कर्म
TypeNoun
Rootविश्वकृष्टि (विश्व + कृष्टि) (प्रातिपदिक)
विदा॒नासःknowing, skilled
विदा॒नासः:
कर्तृ (अयुज्रन्त के)
TypeAdjective
Rootविद्वांस् (विद्-धातु से) / ‘विदान’ (प्रातिपदिक; knowing)
निःषिधःthe repellers / those who drive away (foes)
निःषिधः:
कर्तृ (विदानासः के सहाप्पosition)
TypeNoun
Rootनिःषिध (नि- + सिध/षिध; प्रातिपदिक)
मर्त्य॒त्राamong mortals / in the mortal realm
मर्त्य॒त्रा:
अधिकारण
TypeIndeclinable
Rootमर्त्यत्र (मर्त्य + त्र) (प्रातिपदिक)
मरुताम्of the Maruts
मरुताम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
पृत्सु॒तिःbattle-aid / help in fights
पृत्सु॒तिः:
कर्तृ/विषय (आगे के विशेषणों का आधार)
TypeNoun
Rootपृत्सुति (पृत्सु + ति) (प्रातिपदिक)
हास॑मानाlaughing, exulting
हास॑माना:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple (Adjective)
Rootहस् (हसँ) धातु
स्वःof heaven / of the sunlit world
स्वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
मीळ्हस्यof the bountiful giver / of the benefactor
मीळ्हस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमीळ्ह (√मिह्/मिळ्ह् ‘to pour, to bestow’; प्रातिपदिक)
प्रधनस्यof the contest / of the battle
प्रधनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootप्रधन (प्रातिपदिक)
सातौin the winning / in the gaining (of victory)
सातौ:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसाति (√सन्/सा ‘to win, gain’; प्रातिपदिक)