HomeRig VedaMandala 1Sukta 166Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.166

Rishi: Agastya
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (probable)

आ ये रजांसि तविषीभिरव्यत प्र व एवासः स्वयतासो अध्रजन् । भयन्ते विश्वा भुवनानि हर्म्या चित्रो वो यामः प्रयतास्वृष्टिषु ॥

आ ये रजां॑सि॒ तवि॑षीभि॒रव्य॑त॒ प्र व॒ एवा॑स॒: स्वय॑तासो अध्रजन् । भय॑न्ते॒ विश्वा॒ भुव॑नानि ह॒र्म्या चि॒त्रो वो॒ याम॒: प्रय॑तास्वृ॒ष्टिषु॑ ॥

ā ye rajāṃsi taviṣībhiḥ avyata pra va evāsaḥ sva-yatāso adhrajan | bhayante viśvā bhuvanāni harmyā citro vo yāmaḥ pra-yatāsu ṛṣṭiṣu ||

You whose might has woven itself through the wide spaces—forward indeed you rush, self-driven. All worlds grow afraid, even the firm-set abodes, when your many-hued march moves in the outstretched spears: when your disciplined onset goes forth.

आ । ये । रजां॑सि । तवि॑षीभिः । अव्य॑त । प्र । वः॒ । एवा॑सः । स्वऽय॑तासः । अ॒ध्र॒ज॒न् । भय॑न्ते । विश्वा॑ । भुव॑नानि । ह॒र्म्या । चि॒त्रः । वः॒ । यामः॑ । प्रऽय॑तासु । ऋ॒ष्टिषु॑ ॥आ । ये । रजांसि । तविषीभिः । अव्यत । प्र । वः । एवासः । स्वयतासः । अध्रजन् । भयन्ते । विश्वा । भुवनानि । हर्म्या । चित्रः । वः । यामः । प्रयतासु । ऋष्टिषु ॥ā | ye | rajāṃsi | taviṣībhiḥ | avyata | pra | vaḥ | evāsaḥ | sva-yatāsaḥ | adhrajan | bhayante | viśvā | bhuvanāni | harmyā | citraḥ | vaḥ | yāmaḥ | pra-yatāsu | ṛṣṭiṣu

towards, hither
:
TypeIndeclinable
Rootआ (upasarga)
येwho (they)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (sarvanāma-prātipadika)
रजांसिregions, spaces (realms)
रजांसि:
Karma
TypeNoun
Rootरजस् (prātipadika)
तविषीभिःwith (their) mights, powers
तविषीभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतविषी (prātipadika)
अव्यतencompassed, pervaded
अव्यत:
TypeVerb
Rootव्य (धातु; ‘to cover/encompass/extend’), with preverb आ
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
वःof you
वः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद् (sarvanāma-prātipadika)
एवासःthe self-same ones; the very ones (as such)
एवासः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootएव (particle) + आस (prātipadika ‘being’/‘face’?) → RV epithet एव-आस-
स्वयतासःself-driven, self-impelled
स्वयतासः:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootस्वयत (prātipadika; ‘self-impelled/going of oneself’)
अध्रजन्they rushed, they sped
अध्रजन्:
TypeVerb
Rootध्रज्/ध्रञ्ज् (धातु; ‘to rush, dart’), with preverb अ(धि) in RV form
भयन्तेthey fear
भयन्ते:
TypeVerb
Rootभी (धातु)
विश्वाall
विश्वा:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootविश्व (prātipadika)
भुवनानिbeings, worlds
भुवनानि:
Kartā
TypeNoun
Rootभुवन (prātipadika)
हर्म्या(even) in houses/palaces; domestic, housed
हर्म्या:
Kartā (qualifier)
TypeAdjective
Rootहर्म्य (prātipadika)
चित्रःbright, wondrous, conspicuous
चित्रः:
Kartā (predicate/qualifier)
TypeAdjective
Rootचित्र (prātipadika)
वःof you
वः:
Ṣaṣṭhī-sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद् (sarvanāma-prātipadika)
यामःcourse, going, onset
यामः:
Kartā
TypeNoun
Rootयाम (prātipadika)
प्रयतासुin the outstretched (ones)
प्रयतासु:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootप्रयत (prātipadika; ‘stretched forth, extended’)
वृष्टिषुin the rains, in the downpours
वृष्टिषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवृष्टि (prātipadika)