HomeRig VedaMandala 1Sukta 166Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.166

Rishi: Agastya (tradition for RV 1.165–1.191, Marut cycle)
Devata: Maruts/Rudras (storm-powers; allies of Indra)
Chandas: Triṣṭubh (probable; hymn 1.166 predominantly Triṣṭubh)

नित्यं न सूनुं मधु बिभ्रत उप क्रीळन्ति क्रीळा विदथेषु घृष्वयः । नक्षन्ति रुद्रा अवसा नमस्विनं न मर्धन्ति स्वतवसो हविष्कृतम् ॥

नित्यं॒ न सू॒नुं मधु॒ बिभ्र॑त॒ उप॒ क्रीळ॑न्ति क्री॒ळा वि॒दथे॑षु॒ घृष्व॑यः । नक्ष॑न्ति रु॒द्रा अव॑सा नम॒स्विनं॒ न म॑र्धन्ति॒ स्वत॑वसो हवि॒ष्कृत॑म् ॥

nityaṃ na sūnuṃ madhu bibhrata upa krīḷanti krīḷā vidatheṣu ghṛṣvayaḥ | nakṣanti rudrā avasā namasvinaṃ na mardhanti sva-tavaso haviḥ-kṛtam ||

Ever as if bearing a beloved son, they carry the honeyed sweetness of delight; the impetuous Maruts sport in the assemblies of the seekers. The Rudras reach the adorer with their help; self-strong, they do not crush the one who has fashioned the offering—who has made his act a consecrated oblation.

नित्य॑म् । न । सू॒नुम् । मधु॑ । बिभ्र॑तः । उप॑ । क्रीळ॑न्ति । क्री॒ळाः । वि॒दथे॑षु । घृष्व॑यः । नक्ष॑न्ति । रु॒द्राः । अव॑सा । न॒म॒स्विन॑म् । न । म॒र्ध॒न्ति॒ । स्वऽत॑वसः । ह॒विः॒ऽकृत॑म् ॥नित्यम् । न । सूनुम् । मधु । बिभ्रतः । उप । क्रीळन्ति । क्रीळाः । विदथेषु । घृष्वयः । नक्षन्ति । रुद्राः । अवसा । नमस्विनम् । न । मर्धन्ति । स्वतवसः । हविःकृतम् ॥nityam | na | sūnum | madhu | bibhrataḥ | upa | krīḷanti | krīḷāḥ | vidatheṣu | ghṛṣvayaḥ | nakṣanti | rudrāḥ | avasā | namasvinam | na | mardhanti | sva-tavasaḥ | haviḥ-kṛtam

नित्यम्always, continually
नित्यम्:
Adhikaraṇa (काल) / क्रियाविशेषण
TypeAdjective/Adverbial
Rootनित्य (प्रातिपदिक) < नित्/नित्य (नित्यत्वे) (निपातित/विशेषण)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
सूनुम्son
सूनुम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूनु (प्रातिपदिक)
मधुhoney, sweetness (mead)
मधु:
Karma (बिभ्रताम्—धार्यम्) / विशेष्य-विशेषणभावे
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
बिभ्रतःbearing, carrying
बिभ्रतः:
Kartā (उपक्रीळन्ति इत्यस्य) / कर्तृविशेषणम्
TypeVerb (participle)
Root√भृ (भरणे)
उपnear, towards
उप:
— (क्रियाविशेषण/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
क्रीळन्तिthey play, sport
क्रीळन्ति:
— (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√क्रीड् (क्रीडायाम्)
क्रीळाःsports, games
क्रीळाः:
Kartā (द्वितीयपादे ‘क्रीळा विदथेषु…’)
TypeNoun
Rootक्रीळा (प्रातिपदिक) < √क्रीड्
विदथेषुin the assemblies/ritual gatherings
विदथेषु:
Adhikaraṇa (स्थान)
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
घृष्वयःfiery, impetuous, ardent
घृष्वयः:
Kartā (क्रीळाः इत्यस्य विशेषणम्) / कर्तृविशेषणम्
TypeAdjective
Rootघृष्वि/घृष्वय (प्रातिपदिक) < √घृष् (घर्षणे/तेजने) (वेदिक विशेषण)
नक्षन्तिthey reach, attain
नक्षन्ति:
— (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√नश्/√नक्ष् (प्रापणे/व्याप्तौ) (वेदिक)
रुद्राःthe Rudras (Maruts)
रुद्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
अवसाby help, with protection
अवसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) ‘सहायता/रक्षा’
नमस्विनम्the reverent one, the worshipper
नमस्विनम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootनमस्विन् (प्रातिपदिक) < √नम् (नमने) + स्विन् (मतुप्-समर्थ)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
मर्धन्तिthey crush, harm
मर्धन्ति:
— (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√मृध्/√मर्ध् (हिंसायाम्/पीडने)
स्वतवसःstrong by their own might
स्वतवसः:
Kartā (मर्धन्ति इत्यस्य) / कर्तृविशेषणम्
TypeAdjective
Rootस्वतवस् (प्रातिपदिक) = स्व + तवस् ‘बल’
हविष्कृतम्the offerer/preparer of oblation
हविष्कृतम्:
Karma (मर्धन्ति—यम्) / नमस्विनस्य विशेषणम्
TypeAdjective/Noun
Rootहविष्कृत् (प्रातिपदिक) < हविस् + √कृ (करणे) (कृदन्त-समास)