HomeRig VedaMandala 1Sukta 166Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.166

Rishi: Agastya
Devata: Maruts
Chandas: Triṣṭubh (probable)

भूरीणि भद्रा नर्येषु बाहुषु वक्षस्सु रुक्मा रभसासो अञ्जयः । अंसेष्वेताः पविषु क्षुरा अधि वयो न पक्षान्व्यनु श्रियो धिरे ॥

भूरी॑णि भ॒द्रा नर्ये॑षु बा॒हुषु॒ वक्ष॑स्सु रु॒क्मा र॑भ॒सासो॑ अ॒ञ्जय॑: । अंसे॒ष्वेता॑: प॒विषु॑ क्षु॒रा अधि॒ वयो॒ न प॒क्षान्व्यनु॒ श्रियो॑ धिरे ॥

bhūrīṇi bhadrā naryeṣu bāhuṣu vakṣaḥsu rukmā rabhasāso añjayaḥ | aṃseṣv etāḥ paviṣu kṣurā adhi vayo na pakṣān vy anu śriyo dhire ||

Many are the auspicious splendours on your heroic arms; on your chests the golden adornments, O impetuous ones. Upon your shoulders are these sharp blades upon the rims—like birds spreading their wings, the glories are set out along you.

भूरी॑णि । भ॒द्रा । नर्ये॑षु । बा॒हुषु॑ । वक्षः॑ऽसु । रु॒क्माः । र॒भ॒सासः॑ । अ॒ञ्जयः॑ । अंसे॑षु । एताः॑ । प॒विषु॑ । क्षु॒राः । अधि॑ । वयः॑ । न । प॒क्षान् । वि । अनु॑ । श्रियः॑ । धि॒रे॒ ॥भूरीणि । भद्रा । नर्येषु । बाहुषु । वक्षःसु । रुक्माः । रभसासः । अञ्जयः । अंसेषु । एताः । पविषु । क्षुराः । अधि । वयः । न । पक्षान् । वि । अनु । श्रियः । धिरे ॥bhūrīṇi | bhadrā | naryeṣu | bāhuṣu | vakṣaḥ-su | rukmāḥ | rabhasāsaḥ | añjayaḥ | aṃseṣu | etāḥ | paviṣu | kṣurāḥ | adhi | vayaḥ | na | pakṣān | vi | anu | śriyaḥ | dhire

भूरीणिmany, abundant
भूरीणि:
कर्म (अञ्जयः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
भद्राauspicious, splendid
भद्रा:
कर्म
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
नर्येषुin manly (deeds/places), among heroic (things)
नर्येषु:
अधिकारण
TypeAdjective
Rootनर्य (प्रातिपदिक)
बाहुषुon/at the arms
बाहुषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
वक्षस्सुon/at the chests
वक्षस्सु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
रुक्माःgolden ornaments, gold plates
रुक्माः:
कर्म (अञ्जयः—‘they put/fastened’ इत्यत्र आरोप्य-वस्तु)
TypeNoun
Rootरुक्म (प्रातिपदिक)
रभसासःimpetuous, vigorous
रभसासः:
कर्तृ (अञ्जयः इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootरभस (प्रातिपदिक)
अञ्जयःthey anointed/adorned/fastened
अञ्जयः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअञ्ज् (धातु)
अंसेषुon the shoulders
अंसेषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअंस (प्रातिपदिक)
एताःthese
एताः:
कर्तृ (धिरे इत्यस्य)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पविषुin/with the fellies (rim-parts), in the wheel-rims
पविषु:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपवि (प्रातिपदिक)
क्षुराःrazors, sharp blades
क्षुराः:
कर्तृ/उपमान-वस्तु (उपमा: ‘क्षुराः’)
TypeNoun
Rootक्षुर (प्रातिपदिक)
अधिupon, on
अधि:
अधिकारण-प्रवर्तक (उपरि/अधिष्ठाने)
TypeIndeclinable
Rootअधि (उपसर्ग/अव्यय)
वयःa bird
वयः:
उपमान (न इत्यनेन)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
like, as
:
उपमा-सूचक
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
पक्षान्wings
पक्षान्:
कर्म (व्यनु…धिरे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
विapart, widely
वि:
क्रिया-विशेषक (विस्तार/विभाग)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
अनुalong, after
अनु:
क्रिया-विशेषक (अनुगमन/अनुक्रम)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
श्रियोsplendours, glories
श्रियो:
कर्तृ (धिरे इत्यस्य) / अथवा कर्म (धिरे—‘they placed glories’)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
धिरेthey have set/placed, they have put
धिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootधा (धातु)