HomeRig VedaMandala 1Sukta 165Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.165

Rishi: Agastya Māna (Agastya, son of Māna) — traditional attribution for RV 1.165
Devata: Indra and the Maruts (dialogic praise; cooperative powers of force and life-energy)
Chandas: Triṣṭubh

भूरि चकर्थ युज्येभिरस्मे समानेभिर्वृषभ पौंस्येभिः । भूरीणि हि कृणवामा शविष्ठेन्द्र क्रत्वा मरुतो यद्वशाम ॥

भूरि॑ चकर्थ॒ युज्ये॑भिर॒स्मे स॑मा॒नेभि॑र्वृषभ॒ पौंस्ये॑भिः । भूरी॑णि॒ हि कृ॒णवा॑मा शवि॒ष्ठेन्द्र॒ क्रत्वा॑ मरुतो॒ यद्वशा॑म ॥

bhū́ri cakartha yújyebhir asmē samānḗbhir vṛṣabha paúṁsyēbhiḥ | bhū́rīṇi hí kṛṇávāmā śaviṣṭhéndra krátvā maruto yád vaśā́ma ||

O Bull of force, thou hast wrought much for us by thy harnessed powers, by thy equal and kindred manhoods. For we too would accomplish many things—O most puissant Indra—by the will of the Maruts and by the power of conscious intention, whenever we are moved to mastery.

भूरि॑ । च॒क॒र्थ॒ । युज्ये॑भिः । अ॒स्मे इति॑ । स॒मा॒नेभिः॑ । वृ॒ष॒भ॒ । पौंस्ये॑भिः । भूरी॑णि । हि । कृ॒णवा॑म । श॒वि॒ष्ठ॒ । इन्द्र॑ । क्रत्वा॑ । म॒रु॒तः॒ । यत् । वशा॑म ॥भूरि । चकर्थ । युज्येभिः । अस्मे इति । समानेभिः । वृषभ । पौंस्येभिः । भूरीणि । हि । कृणवाम । शविष्ठ । इन्द्र । क्रत्वा । मरुतः । यत् । वशाम ॥bhūri | cakartha | yujyebhiḥ | asme iti | samānebhiḥ | vṛṣabha | paiṃsyebhiḥ | bhūrīṇi | hi | kṛṇavāma | śaviṣṭha | indra | kratvā | marutaḥ | yat | vaśāma

भूरिmuch, greatly
भूरि:
कर्म-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootभूरि (प्रातिपदिक) < PIE *bʰeh₂u- ‘बहु’
चकर्थyou have done/made
चकर्थ:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु) ‘to do, make’
युज्येभिःwith the yoked/allied ones
युज्येभिः:
करणम् (सहायक-सम्बन्धः)
TypeNoun/Adjective
Rootयुज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √युज् ‘to yoke/join’ → युज्य ‘yoke-fellow/fit for yoking, allied’)
अस्मेfor us / to us
अस्मे:
सम्प्रदानम् (हितार्थे) / सम्बन्धः
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समानैःwith equal, like-minded
समानैः:
करणम् (युज्येभिः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसमान (प्रातिपदिक)
वृषभO bull (mighty one)
वृषभ:
सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative)
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
पौंस्येभिःwith manly powers/strengths
पौंस्येभिः:
करणम् (समानैः/युज्येभिः सह)
TypeNoun
Rootपौंस्य (प्रातिपदिक; ‘पुंस्’ से ‘manly power/heroism’)
भूरीणिmany things
भूरीणि:
कर्म (कृणवाम) / कर्मपदम्
TypeAdjective (substantivized)
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
सम्बन्ध-बोधक (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
कृणवामwe two would do/make
कृणवाम:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
शविष्ठO most mighty
शविष्ठ:
सम्बोधनम् (इन्द्रस्य)
TypeAdjective (vocative)
Rootशविष्ठ (प्रातिपदिक; ‘शवस्’ बल + इष्ठ ‘superl.’)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
क्रत्वाwith resolve/insight, by power of will
क्रत्वा:
करणम्
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
मरुतःO Maruts
मरुतः:
सम्बोधनम्
TypeNoun (vocative)
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
यत्that which
यत्:
कर्म (वशाम)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वशामwe two desire/wish
वशाम:
क्रिया
TypeVerb
Rootवश (धातु) ‘to wish/desire, to will’