HomeRig VedaMandala 1Sukta 165Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.165

Rishi: Agastya Mānavā
Devata: Indra
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; metrical verification recommended)

ब्रह्माणि मे मतयः शं सुतासः शुष्म इयर्ति प्रभृतो मे अद्रिः । आ शासते प्रति हर्यन्त्युक्थेमा हरी वहतस्ता नो अच्छ ॥

ब्रह्मा॑णि मे म॒तय॒: शं सु॒तास॒: शुष्म॑ इयर्ति॒ प्रभृ॑तो मे॒ अद्रि॑: । आ शा॑सते॒ प्रति॑ हर्यन्त्यु॒क्थेमा हरी॑ वहत॒स्ता नो॒ अच्छ॑ ॥

bráhmāṇi me matáyaḥ śáṃ sutā́saḥ śúṣma iyarti prábhṛto me ádriḥ | ā́ śāsate práti haryanty ukthemā́ hárī vahatas tā́ no áccha ||

My inspired words, my thoughts, are for the good; the pressed Soma is ready, and my force rises—my stone is uplifted. The hymns call; they answer with delight. Let the two tawny steeds bring you here to us.

ब्रह्मा॑णि । मे॒ । म॒तयः॑ । शम् । सु॒तासः॑ । शुष्मः॑ । इ॒य॒र्ति॒ । प्रऽभृ॑तः । मे॒ । अद्रिः॑ । आ । शा॒स॒ते॒ । प्रति॑ । ह॒र्य॒न्ति॒ । उ॒क्था । इ॒मा । हरी॒ इति॑ । व॒ह॒तः॒ । ता । नः॒ । अच्छ॑ ॥ब्रह्माणि । मे । मतयः । शम् । सुतासः । शुष्मः । इयर्ति । प्रभृतः । मे । अद्रिः । आ । शासते । प्रति । हर्यन्ति । उक्था । इमा । हरी इति । वहतः । ता । नः । अच्छ ॥brahmāṇi | me | matayaḥ | śam | sutāsaḥ | śuṣmaḥ | iyarti | pra-bhṛtaḥ | me | adriḥ | ā | śāsate | prati | haryanti | ukthā | imā | harī iti | vahataḥ | tā | naḥ | accha

ब्रह्माणिhymns, sacred utterances
ब्रह्माणि:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) अथवा ब्रह्मन्- (नपुंसक) ‘स्तोत्र/ब्रह्म’
मेmy, of me
मे:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मतयःthoughts, inspirations
मतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootमति- (स्त्री) ‘विचार/प्रेरणा/भक्ति’
शम्well, auspiciously
शम्:
Kriyā-viśeṣaṇa (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootशम् (अव्यय) ‘कल्याणम्/शिवम्’
सुतासःthe pressed (soma-drops)
सुतासः:
Kartā
TypeNoun (participle used substantively)
Rootसु- (धातु) → सुत- (कृदन्त, ‘pressed/expressed (soma)’)
शुष्मःstrength, impetuous power
शुष्मः:
Kartā
TypeNoun
Rootशुष्म- (पुं) ‘बल/तेज/उत्साह’
इयर्तिsets in motion, impels
इयर्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootईर्/इर् (धातु) ‘प्रेरणे/गत्यर्थे’
प्रभृतःlifted up, raised
प्रभृतः:
Kartā (as qualifier of अद्रिः)
TypeAdjective/Participle
Rootप्र-√भृ (धातु) → प्रभृत- (कृदन्त) ‘उठाया/उद्भृत’
मेmy, of me
मे:
Sambandha (genitive relation)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अद्रिःthe stone (soma-pressing stone)
अद्रिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअद्रि- (पुं) ‘पाषाण/सोमपेषण-शिला’
towards, forth
:
Kriyā-viśeṣaṇa (preverb/adverb)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय) ‘आभिमुख्ये/समन्तात्’
शासतेthey command, they instruct
शासते:
Kriyā
TypeVerb
Rootशास् (धातु) ‘आज्ञायाम्/उपदेशे’
प्रतिtowards, in response
प्रति:
Kriyā-viśeṣaṇa (directional)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्ग) ‘प्रतिमुखम्/विरुद्धम्’
हर्यन्तिthey hasten, they are eager
हर्यन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootहृ/हर् (धातु) ‘हरणे/आकर्षणे’; वैदिक ‘हर्य्’ = ‘इच्छति/हर्षति/त्वरते’
उक्थेin the hymn, in the recitation
उक्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउक्थ- (नपुं) ‘स्तोत्र/शस्त्र’
इमाthese two
इमा:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
हरीthe two bay steeds (of Indra)
हरी:
Kartā (apposition to इमा)
TypeNoun
Rootहरि- (पुं) ‘हरितवर्ण अश्व; इन्द्रस्य अश्वौ’
वहतःthey carry, they convey
वहतः:
Kriyā
TypeVerb
Rootवह् (धातु) ‘वहने’
ताःthey (those)
ताः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःus, our
नः:
Karma (as ‘us’) / Sambandha (contextual)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अच्छtowards, hither
अच्छ:
Kriyā-viśeṣaṇa (directional)
TypeIndeclinable
Rootअच्छ (अव्यय) ‘अभिमुखम्/समीपम्’