HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.164

Rishi: dīrghatamā aucathyaḥ
Devata: viśvedevāḥ (enigma on embodiment and origin)
Chandas: virāṭ-triṣṭubh

को ददर्श प्रथमं जायमानमस्थन्वन्तं यदनस्था बिभर्ति । भूम्या असुरसृगात्मा क्व स्वित्को विद्वांसमुप गात्प्रष्टुमेतत् ॥

को द॑दर्श प्रथ॒मं जाय॑मानमस्थ॒न्वन्तं॒ यद॑न॒स्था बिभ॑र्ति । भूम्या॒ असु॒रसृ॑गा॒त्मा क्व॑ स्वि॒त्को वि॒द्वांस॒मुप॑ गा॒त्प्रष्टु॑मे॒तत् ॥

kó dadarśa prathamáṃ jā́yamānam asthán-vantaṃ yád anásthā bíbhar ti | bhū́myā ásur ásṛg ātmā́ kvà svit kó vidvā́ṃsam úpa gāt práṣṭum etát ||

Who has seen the first-born as he is born—having bones, yet borne by what is boneless? From the Earth, where indeed are breath and blood and the self? Who will go near a knower to ask this?

कः । द॒द॒र्श॒ । प्र॒थ॒मम् । जाय॑मानम् । अ॒स्थ॒न्ऽवन्त॑म् । यत् । अ॒न॒स्था । बिभ॑र्ति । भूम्याः॑ । असुः॑ । असृ॑क् । आ॒त्मा । क्व॑ । स्वि॒त् । कः । वि॒द्वांस॑म् । उप॑ । गा॒त् । प्रष्टु॑म् । ए॒तत् ॥कः । ददर्श । प्रथमम् । जायमानम् । अस्थन्वन्तम् । यत् । अनस्था । बिभर्ति । भूम्याः । असुः । असृक् । आत्मा । क्व । स्वित् । कः । विद्वांसम् । उप । गात् । प्रष्टुम् । एतत् ॥kaḥ | dadarśa | prathamam | jāyamānam | asthan-vantam | yat | anasthā | bibharti | bhūmyāḥ | asuḥ | asṛk | ātmā | kva | svit | kaḥ | vidvāṃsam | upa | gāt | praṣṭum | etat

कःwho?
कः:
कर्तृ (प्रश्नवाचकः) / विषयः
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
ददर्शsaw / has seen
ददर्श:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शन) → परोक्षभूत-लिट्
प्रथमम्first
प्रथमम्:
क्रियाविशेषण (काल/क्रम) / विशेषणम्
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
जायमानम्being born
जायमानम्:
कर्म (ददर्श इत्यस्य) / विशेष्यः
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् (जन्म) → जायमान (शतृ/शानच्-वर्तमान कृदन्त)
अस्थन्वन्तम्having bones
अस्थन्वन्तम्:
कर्मस्य विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअस्थन् + वन्त् (प्रातिपदिक: ‘अस्थि’/‘अस्थन्’ + मतुप्/वन्त्)
यत्while/whereas; that which
यत्:
सम्बन्ध (यत्–तत्-सम्बन्धः)
TypePronoun (relative) / Conjunction
Rootयद् (सम्बन्ध/यत्-प्रत्यय)
अनस्थाboneless (she)
अनस्था:
कर्तृ (बिभर्ति इत्यस्य) / विशेष्यः
TypeAdjective
Rootअन्- + अस्था/अस्थन् (नञ्-समासः)
बिभर्तिbears / carries
बिभर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (धारण)
भूम्याःof the earth
भूम्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी) / अधिकरण-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
असुरसृक्the Asura-begetter / Asura-creating (one)
असुरसृक्:
कर्तृ/विषयः (आत्मा इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootअसुर + सृज् (कृदन्त/बहुव्रीहि: ‘असुरं सृजति’/‘असुर-सर्जन’)
आत्माself; vital principle
आत्मा:
कर्तृ/विषयः
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
क्वwhere?
क्व:
अधिकरण (स्थान-प्रश्न) / क्रियाविशेषणम्
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
स्वित्indeed?; I wonder
स्वित्:
निपात (प्रश्न-बलवर्धकः)
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (अव्यय, प्रश्न/अनिश्चितता-निपात)
कःwho?
कः:
कर्तृ (विद्वांसम् उप गात् इत्यस्य) / विषयः
TypePronoun
Rootकिम् (प्रातिपदिक)
विद्वांसम्the wise one; the knower
विद्वांसम्:
कर्म (उप गात् इत्यस्य) / प्रति-गमनस्य लक्ष्यः
TypeNoun/Adjective
Root√विद् (ज्ञान) → विद्वांस् (कृदन्त, परिपूर्ण-ज्ञानिन्)
उपnear; towards
उप:
क्रियाविशेषण (समीप्य) / उपसर्गः
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
गात्went / approached
गात्:
क्रिया
TypeVerb
Root√गा (गमन) — वैदिक: अोरिस्ट्/लुङ्
प्रष्टुम्to ask
प्रष्टुम्:
प्रयोजन (उद्देश्य)
TypeInfinitive
Root√प्रच्छ् (प्रश्न) → तुमुन्
एतत्this
एतत्:
कर्म (प्रष्टुम् इत्यस्य) / विषयः
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)