HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.164

Rishi: dīrghatamā aucathyaḥ
Devata: viśvedevāḥ (septenary powers; hidden ‘cows’ of light)
Chandas: virāṭ-triṣṭubh

इमं रथमधि ये सप्त तस्थुः सप्तचक्रं सप्त वहन्त्यश्वाः । सप्त स्वसारो अभि सं नवन्ते यत्र गवां निहिता सप्त नाम ॥

इ॒मं रथ॒मधि॒ ये स॒प्त त॒स्थुः स॒प्तच॑क्रं स॒प्त व॑ह॒न्त्यश्वा॑: । स॒प्त स्वसा॑रो अ॒भि सं न॑वन्ते॒ यत्र॒ गवां॒ निहि॑ता स॒प्त नाम॑ ॥

imáṃ rátham ádhi yé saptá tasthúḥ saptá-cakraṃ saptá vahanty áśvāḥ | saptá svásāro abhí sáṃ navante yátra gavā́ṃ ní-hitā saptá nā́ma ||

Upon this chariot stand seven; seven wheels it has, seven steeds bear it. Seven sisters bend together toward it, where the seven names of the Cows (rays of light/knowledge) are hidden and held.

इ॒मम् । रथ॑म् । अधि॑ । ये । स॒प्त । त॒स्थुः । स॒प्तऽच॑क्रम् । स॒प्त । व॒ह॒न्ति॒ । अश्वाः॑ । स॒प्त । स्वसा॑रः । अ॒भि । सम् । न॒व॒न्ते॒ । यत्र॑ । गवा॑म् । निऽहि॑ता । स॒प्त । नाम॑ ॥इमम् । रथम् । अधि । ये । सप्त । तस्थुः । सप्तचक्रम् । सप्त । वहन्ति । अश्वाः । सप्त । स्वसारः । अभि । सम् । नवन्ते । यत्र । गवाम् । निहिता । सप्त । नाम ॥imam | ratham | adhi | ye | sapta | tasthuḥ | sapta-cakram | sapta | vahanti | aśvāḥ | sapta | svasāraḥ | abhi | sam | navante | yatra | gavām | ni-hitā | sapta | nāma

इमम्this
इमम्:
कर्म
TypePronoun (Demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रथम्chariot
रथम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
अधिupon, over
अधि:
अधिकारण (उपरि/अधिष्ठाने)
TypeIndeclinable (Preverb/Preposition)
Rootअधि
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun (Relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
कर्तृ (ये… तस्थुः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNumeral
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
तस्थुःstood, were stationed
तस्थुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
सप्तचक्रम्seven-wheeled
सप्तचक्रम्:
कर्म (रथम्)
TypeAdjective (Compound)
Rootसप्त-चक्र (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय/द्विगु)
सप्तseven
सप्त:
कर्तृ (वहन्ति इत्यस्य)
TypeNumeral
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
वहन्तिcarry, bear, draw
वहन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवह् (धातु)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
कर्तृ (नवन्ते इत्यस्य)
TypeNumeral
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
स्वसारःsisters
स्वसारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
अभिtowards, around
अभि:
(दिशा/समन्तात्—क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable (Preverb/Preposition)
Rootअभि
सम्together, completely
सम्:
(सम्यक्/संयोग—क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootसम्
नवन्तेbow/press on, incline (together)
नवन्ते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootनु/नव् (धातु; वेदिके ‘नु’ = स्तुतौ/नमने इत्यर्थे)
यत्रwhere
यत्र:
अधिकारण
TypeIndeclinable (Relative adverb)
Rootयत्र
गवाम्of the cows
गवाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
निहिताःplaced, deposited
निहिताः:
(विशेषणम्; ‘नाम’ इत्यस्य)
TypeParticiple (Past passive) used adjectivally
Rootनि-धा (धातु) → निहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्त)
सप्तseven
सप्त:
(विशेषणम्)
TypeNumeral
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
नामnames
नाम:
कर्तृ/विषय (यत्र… निहिताः… नाम)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)