HomeRig VedaMandala 1Sukta 164Mantra 21
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 21

Sukta 1.164

Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: The ‘Gopā’ (guardian of the worlds) as indwelling Seer; implicit solar/ṛta-conscious principle
Chandas: Triṣṭubh

यत्रा सुपर्णा अमृतस्य भागमनिमेषं विदथाभिस्वरन्ति । इनो विश्वस्य भुवनस्य गोपाः स मा धीरः पाकमत्रा विवेश ॥

यत्रा॑ सुप॒र्णा अ॒मृत॑स्य भा॒गमनि॑मेषं वि॒दथा॑भि॒स्वर॑न्ति । इ॒नो विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य गो॒पाः स मा॒ धीर॒: पाक॒मत्रा वि॑वेश ॥

yátrā suparṇā́ amṛ́tasya bhāgám ánimēṣaṃ vidáthābhí svaránti | inó víśvasya bhúvanasya gopā́ḥ sá mā dhī́raḥ pā́kam atrā́ viveśa ||

Where the winged powers cry out in their assemblies to the share of immortality that does not blink—there the mighty guardian of the whole becoming enters; may that Seer enter even me here, though I am still unripe.

यत्र॑ । सु॒ऽप॒र्णा । अ॒मृत॑स्य । भा॒गम् । अनि॑ऽमेषम् । वि॒दथा॑ । अ॒भि॒ऽस्वर॑न्ति । इ॒नः । विश्व॑स्य । भुव॑नस्य । गो॒पाः । सः । मा॒ । धीरः॑ । पाक॑म् । अत्र॑ । आ । वि॒वे॒श॒ ॥यत्र । सुपर्णा । अमृतस्य । भागम् । अनिमेषम् । विदथा । अभिस्वरन्ति । इनः । विश्वस्य । भुवनस्य । गोपाः । सः । मा । धीरः । पाकम् । अत्र । आ । विवेश ॥yatra | su-parṇā | amṛtasya | bhāgam | animeṣam | vidathā | abhi-svaranti | inaḥ | viśvasya | bhuvanasya | gopāḥ | saḥ | mā | dhīraḥ | pākam | atra | ā | viveśa

यत्रwhere
यत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय-प्रातिपदिक) < यद्-तत्र-सम्बन्ध
सुपर्णाःthe fair-winged ones (birds)
सुपर्णाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक)
अमृतस्यof immortality / of the nectar
अमृतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
भागम्share, portion
भागम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
अनिमेषम्unblinking, unfailing
अनिमेषम्:
कर्म (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootअनिमेष (प्रातिपदिक)
विदथाभिःwith rites/assemblies
विदथाभिः:
करण
TypeNoun
Rootविदथा (प्रातिपदिक; ‘विदथ’ n. pl. ‘assemblies/rites’)
स्वरन्तिthey sound, sing
स्वरन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्वर् (धातु; ‘स्वरति’ = sound/sing)
इणःthe mighty one / the impeller
इणः:
कर्तृ (अग्रम् वाक्ये ‘गोपाः’ इत्यस्य विशेषण/सम्बोधन-स्वरूपः)
TypeNoun
Rootइण (प्रातिपदिक; ‘इण’ = बलवान्/प्रेरकः; here as a title)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world / of existence
भुवनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
गोपाःguardians, protectors
गोपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ (अन्वय-कर्तृ)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माnot
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय; निषेध)
धीःinsight, thought
धीः:
कर्तृ (विवेश इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक; ‘thought/insight’)
पाकम्maturity, ripeness (wisdom)
पाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपाक (प्रातिपदिक; ‘ripeness; maturity; wisdom’)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
विवेशhas entered
विवेश:
क्रिया
TypeVerb
Rootविश् (धातु; ‘प्रवेशने’)