HomeRig VedaMandala 1Sukta 163Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.163

Rishi: Dīrghatamas
Devata: Aśva (Vājin)
Chandas: Triṣṭubh

इमा ते वाजिन्नवमार्जनानीमा शफानां सनितुर्निधाना । अत्रा ते भद्रा रशना अपश्यमृतस्य या अभिरक्षन्ति गोपाः ॥

इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फानां॑ सनि॒तुर्नि॒धाना॑ । अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्ष॑न्ति गो॒पाः ॥

imā́ te vā́jinn avamārjánānīmā́ śaphā́nāṃ sanitúr nidhā́nā | átrā te bhadrā́ raśanā́ apaśyam ṛtásya yā́ abhirákṣanti gopā́ḥ ||

These are your cleansings, O bearer of plenitude; these are the placements of your hooves that win the goal. Here I beheld your auspicious reins—guarded by the herdsmen of Ṛta—those powers that protect the right movement of the Truth within us.

इ॒मा । ते॒ । वा॒जि॒न् । अ॒व॒ऽमार्ज॑नानि । इ॒मा । श॒फाना॑म् । स॒नि॒तुः । नि॒ऽधाना॑ । अत्र॑ । ते॒ । भ॒द्राः । र॒श॒नाः । अ॒प॒श्य॒म् । ऋ॒तस्य॑ । याः । अ॒भि॒ऽरक्ष॑न्ति । गो॒पाः ॥इमा । ते । वाजिन् । अवमार्जनानि । इमा । शफानाम् । सनितुः । निधाना । अत्र । ते । भद्राः । रशनाः । अपश्यम् । ऋतस्य । याः । अभिरक्षन्ति । गोपाः ॥imā | te | vājin | ava-mārjanāni | imā | śaphānām | sanituḥ | ni-dhānā | atra | te | bhadrāḥ | raśanāḥ | apaśyam | ṛtasya | yāḥ | abhi-rakṣanti | gopāḥ

इमाःthese
इमाः:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाजिन्O swift/strong one (steed)
वाजिन्:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक; ‘वाज’ से)
अवमार्जनानिcleansings, groomings
अवमार्जनानि:
Karma
TypeNoun
Rootअव-√मृज् (धातु) → अवमार्जन (कृदन्त-प्रातिपदिक)
इमाःthese
इमाः:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शफानाम्of the hooves
शफानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootशफ (प्रातिपदिक)
सनितुःof the winner/gainer
सनितुः:
Sambandha
TypeNoun (agent noun)
Root√सन् (धातु) → सनि (कृदन्त-प्रातिपदिक) / ‘winner, gainer’
निधानाःreceptacles, deposits (places of setting/placing)
निधानाः:
Karma
TypeNoun
Rootनि-√धा (धातु) → निधान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अत्रhere
अत्र:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
तेof you / your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भद्राःauspicious, good
भद्राः:
Karma
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
रशनाrein, strap
रशना:
Karma
TypeNoun
Rootरशना (प्रातिपदिक)
अपश्यम्I saw
अपश्यम्:
Kartā
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
याःwhich (fem. pl.)
याः:
Kartā
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिरक्षन्तिthey protect, guard
अभिरक्षन्ति:
Kartā
TypeVerb
Rootअभि-√रक्ष् (धातु)
गोपाःguardians, protectors
गोपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा ‘protector’)