HomeRig VedaMandala 1Sukta 163Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.163

Rishi: Dīrghatamas (traditionally associated with RV 1.163)
Devata: Aśva (as composite of Yama/Āditya/Trita; Soma as co-power)
Chandas: Triṣṭubh

असि यमो अस्यादित्यो अर्वन्नसि त्रितो गुह्येन व्रतेन । असि सोमेन समया विपृक्त आहुस्ते त्रीणि दिवि बन्धनानि ॥

असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ । असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बन्ध॑नानि ॥

ási yamó asyā́dityó arvánn ási tritó guhyéna vraténa | ási sómena samáyā vípṛkta āhús te trī́ṇi diví bándhanāni ||

O steed of power, you are Yama—right law and restraint; you are Āditya—wide luminous truth; you are Trita by the secret discipline. You are joined with Soma in a consenting harmony; they say you have three bonds in heaven—triple holdfasts of the higher world that keep the force rightly poised.

असि॑ । य॒मः । असि॑ । आ॒दि॒त्यः । अ॒र्व॒न् । असि॑ । त्रि॒तः । गुहे॑न । व्र॒तेन॑ । असि॑ । सोमे॑न । स॒मया॑ । विऽपृ॑क्तः । आ॒हुः । ते॒ । त्रीणि॑ । दि॒वि । बन्ध॑नानि ॥असि । यमः । असि । आदित्यः । अर्वन् । असि । त्रितः । गुहेन । व्रतेन । असि । सोमेन । समया । विपृक्तः । आहुः । ते । त्रीणि । दिवि । बन्धनानि ॥asi | yamaḥ | asi | ādityaḥ | arvan | asi | tritaḥ | guhena | vratena | asi | somena | samayā | vi-pṛktaḥ | āhuḥ | te | trīṇi | divi | bandhanāni

असिyou are
असि:
— (सम्बन्धक क्रिया; कर्ता ‘त्वम्’ निहितः)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
यमःYama
यमः:
कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootयम (प्रातिपदिक)
अस्यof this (one)
अस्य:
सम्बन्ध (genitive: “of this/this one’s”)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आदित्यःĀditya (solar deity)
आदित्यः:
कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
अर्वन्steed/horse
अर्वन्:
कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootअर्वन् (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
त्रितःTrita
त्रितः:
कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-नाम)
TypeNoun
Rootत्रित (प्रातिपदिक)
गुह्येनwith a hidden/secret
गुह्येन:
करण (व्रतेन सह: “by/with the secret…”)
TypeAdjective
Rootगुह्य (प्रातिपदिक; √गुह् ‘to hide’ से)
व्रतेनby/with a vow, ordinance
व्रतेन:
करण
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सोमेनwith Soma
सोमेन:
करण
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
समयाby agreement/at the appointed time
समया:
करण
TypeNoun
Rootसमय (प्रातिपदिक)
विपृक्तःseparated, set apart
विपृक्तः:
कर्तृ/विशेष्य (असि इत्यस्य विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-√पृच् (धातु) → विपृक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
आहुःthey have said
आहुः:
— (वाक्य-क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/आह् (धातु; परोक्ष-परफेक्ट ‘आह’)
तेyou (acc.)
ते:
कर्म (आहुः इत्यस्य: “(they said) you”)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्रीणिthree
त्रीणि:
विशेषण (बन्धनानि इत्यस्य)
TypeNumeral
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
दिविin heaven/sky
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
बन्धनानिbonds, fetters
बन्धनानि:
कर्तृ (आहुः इत्यस्य: “three bonds … (they said)”)
TypeNoun
Rootबन्धन (प्रातिपदिक; √बन्ध्)