HomeRig VedaMandala 1Sukta 160Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.160

Rishi: As RV 1.160 (verify in Anukramaṇī)
Devata: A supreme ordering power among the gods (often read as a form of Agni/Viśvakarman/Hiraṇyagarbha-like ordering intelligence in this hymn’s progression)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

अयं देवानामपसामपस्तमो यो जजान रोदसी विश्वशम्भुवा । वि यो ममे रजसी सुक्रतूययाजरेभिः स्कम्भनेभिः समानृचे ॥

अ॒यं दे॒वाना॑म॒पसा॑म॒पस्त॑मो॒ यो ज॒जान॒ रोद॑सी वि॒श्वश॑म्भुवा । वि यो म॒मे रज॑सी सुक्रतू॒यया॒जरे॑भि॒: स्कम्भ॑नेभि॒: समा॑नृचे ॥

ayáṃ devā́nām apásām apástamo yó jajā́na ródasī viśváśambhuvā́ | ví yó mamé rájasī sukratūyáyā́jarébhiḥ skámbhanebhiḥ sám ānṛce ||

This is the most puissant among the gods in works—the one who brought forth the two worlds for the universal good. He measured out the two mid-regions by a right and luminous intelligence; with undecaying supports he set them firm in a perfect harmony.

अ॒यम् । दे॒वाना॑म् । अ॒पसा॑म् । अ॒पःऽत॑मः । यः । ज॒जान॑ । रोद॑सी॒ इति॑ । वि॒श्वऽश॑म्भुवा । वि । यः । म॒मे । रज॑सी॒ इति॑ । सु॒क्र॒तु॒ऽयया॑ । अ॒जरे॑भिः । स्कम्भ॑नेभिः । सम् । आ॒नृचे ॥अयम् । देवानाम् । अपसाम् । अपःतमः । यः । जजान । रोदसी इति । विश्वशम्भुवा । वि । यः । ममे । रजसी इति । सुक्रतुयया । अजरेभिः । स्कम्भनेभिः । सम् । आनृचे ॥ayam | devānām | apasām | apaḥ-tamaḥ | yaḥ | jajāna | rodasī iti | viśva-śambhuvā | vi | yaḥ | mame | rajasī iti | sukratu-yayā | ajarebhiḥ | skambhanebhiḥ | sam | ānṛce

अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootदेव
अपसाम्of the works/deeds
अपसाम्:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootअपस्
अपस्तमःthe most active / best in deeds
अपस्तमः:
Kartā (as predicate adjective to अयम्)
TypeAdjective
Rootअपस् + तम (तमप्-प्रत्यय, superlative)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जजानbegot / generated
जजान:
Kriyā
TypeVerb
Rootजन्
रोदसीthe two worlds (Heaven and Earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)
विश्वशम्भुवाall-auspicious / bringing welfare to all
विश्वशम्भुवा:
Karma (as qualifier of रोदसी)
TypeAdjective
Rootविश्व-शम्भु (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; शम् + भू)
विapart, asunder, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/निपात)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्
ममेmeasured out
ममे:
Kriyā
TypeVerb
Rootमा (मि/मा ‘मापने’ → मिमे/ममे; reduplicated perfect)
रजसीthe two spaces/realms (heaven and earth / the two regions)
रजसी:
Karma
TypeNoun
Rootरजस्
सुक्रतूययाby (his) good resolve/wise power
सुक्रतूयया:
Karaṇa
TypeNoun (abstract/instrumental of quality)
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक) + -या (तृतीया एकवचन स्त्री; भाव/शक्ति-निर्देश)
अजरेभिःwith unaging (ones/things)
अजरेभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअजर
स्कम्भनेभिःwith supports/props
स्कम्भनेभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्कम्भन (√स्कम्भ् ‘to prop/support’ + यु/अन; action/means noun)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/निपात)
आनृचेsang/intoned (praise) / chanted
आनृचे:
Kriyā
TypeVerb
Rootऋच्/अर्च् (Vedic: √ऋच्/अर्च् ‘to praise/chant’)