HomeRig VedaMandala 1Sukta 160Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 1.160

Rishi: As RV 1.160 (verify in Anukramaṇī)
Devata: Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth) as the dual cosmic Parents, givers of bṛhat and kṣatra
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

ते नो गृणाने महिनी महि श्रवः क्षत्रं द्यावापृथिवी धासथो बृहत् । येनाभि कृष्टीस्ततनाम विश्वहा पनाय्यमोजो अस्मे समिन्वतम् ॥

ते नो॑ गृणा॒ने म॑हिनी॒ महि॒ श्रव॑: क्ष॒त्रं द्या॑वापृथिवी धासथो बृ॒हत् । येना॒भि कृ॒ष्टीस्त॒तना॑म वि॒श्वहा॑ प॒नाय्य॒मोजो॑ अ॒स्मे समि॑न्वतम् ॥

té no gṛṇāné mahinī́ máhi śrávaḥ kṣatráṃ dyāvāpṛthivī dhāsatho bṛhát | yénā́bhi kṛṣṭī́s tátanāma viśvā́hā panā́yyam ójo asmē sám invatam ||

You two, as we hymn you, O mighty ones, establish for us the vast greatness—wide fame and kingly power, O Heaven and Earth. With which you spread out the peoples always, do you set that admirable force in us and make it grow together in our being.

ते । नः॒ । गृ॒णा॒ने इति॑ । म॒हि॒नी॒ इति॑ । महि॑ । श्रवः॑ । क्ष॒त्रम् । द्या॒वा॒पृ॒थि॒वी॒ इति॑ । धा॒स॒थः॒ । बृ॒हत् । येन॑ । अ॒भि । कृ॒ष्टीः । त॒तना॑म । वि॒श्वहा॑ । प॒नाय्य॑म् । ओजः॑ । अ॒स्मे इति॑ । सम् । इ॒न्व॒त॒म् ॥ते । नः । गृणाने इति । महिनी इति । महि । श्रवः । क्षत्रम् । द्यावापृथिवी इति । धासथः । बृहत् । येन । अभि । कृष्टीः । ततनाम । विश्वहा । पनाय्यम् । ओजः । अस्मे इति । सम् । इन्वतम् ॥te | naḥ | gṛṇāne iti | mahinī iti | mahi | śravaḥ | kṣatram | dyāvāpṛthivī iti | dhāsathaḥ | bṛhat | yena | abhi | kṛṣṭīḥ | tatanāma | viśvahā | panāyyam | ojaḥ | asme iti | sam | invatam

तेthey (those two/these; here: the two deities addressed)
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गृणानेbeing praised / while being sung to
गृणाने:
Sambodhana
TypeParticiple (Adjective)
Rootगृ (स्तुति/गायने) → गृण् (धातु)
महिनीO great (two) / mighty (two)
महिनी:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootमहीन (प्रातिपदिक; ‘महान्/महती’ भाव)
महिgreatly / mightily
महि:
Karaṇa
TypeIndeclinable
Rootमहि (अव्यय; ‘महदर्थे’)
श्रवःfame, glory
श्रवः:
Karma
TypeNoun
Rootश्रवस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
क्षत्रम्sovereign power, dominion
क्षत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्षत्र (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
द्यावापृथिवीHeaven-and-Earth (the pair)
द्यावापृथिवी:
Kartā
TypeNoun (Dual compound)
Rootद्यावापृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौ/द्याव् + पृथिवी)
धासथःyou two place/establish
धासथः:
Kriyā
TypeVerb
Rootधा (धातु) ‘स्थापने/धारणे’
बृहत्great, lofty
बृहत्:
Karma
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (विशेषण-प्रातिपदिक)
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अभिtowards, over
अभि:
Upapada
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
कृष्टीःpeoples, communities
कृष्टीः:
Karma
TypeNoun
Rootकृष्टि (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक)
ततानामwe have stretched/spread
ततानाम:
Kriyā
TypeVerb
Rootतन् (धातु) ‘विस्तारे’
विश्वहाalways, at all times
विश्वहा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootविश्वहा (अव्यय; विश्व + हा ‘सर्वदा’)
पनाय्यम्praiseworthy, admirable
पनाय्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपनाय्य (विशेषण-प्रातिपदिक; √पण्/पन् ‘स्तुतौ/व्यवहारे’ से ‘प्रशंसनीय’)
ओजःstrength, vigor
ओजः:
Karma
TypeNoun
Rootओजस् (नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक)
अस्मेin us / among us
अस्मे:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सम्together, fully
सम्:
Upapada
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
इन्वतम्impel, strengthen (you all / you two addressed as plural in blessing)
इन्वतम्:
Kriyā
TypeVerb
Rootइन्/इन्व् (धातु) ‘प्रेरणे/बलवर्धने’