Mantra 9
Sukta 1.16
Rishi: Medhātithi Kāṇva (trad.)
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
सेमं नः काममा पृण गोभिरश्वैः शतक्रतो । स्तवाम त्वा स्वाध्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
सेमं न॒: काम॒मा पृ॑ण॒ गोभि॒रश्वै॑: शतक्रतो । स्तवा॑म त्वा स्वा॒ध्य॑: ॥
Transliteration
sémam naḥ kā́mam ā́ pṛṇa góbhir áśvaiḥ śatakrato | stávāma tvā svādhyàḥ ||
Translation
Fill for us this desire of the soul, O Shatakratu, with rays of light and powers of swiftness; we would affirm you with our self-possessing thought—so the being may become full and effective.
Padapatha (Word Analysis)
सः । इ॒मम् । नः॒ । काम॑म् । आ । पृ॒ण॒ । गोभिः॑ । अश्वैः॑ । श॒त॒क्र॒तो॒ इति॑ शतक्रतो । स्तवा॑म । त्वा॒ । सु॒ऽआ॒ध्यः॑ ॥सः । इमम् । नः । कामम् । आ । पृण । गोभिः । अश्वैः । शतक्रतो इति शतक्रतो । स्तवाम । त्वा । सुआध्यः ॥saḥ | imam | naḥ | kāmam | ā | pṛṇa | gobhiḥ | aśvaiḥ | śatakrato itiśatakrato | stavāma | tvā | su-ādhyaḥ
Word by Word
सthis
स:
विशेषण (कामम् इत्यस्य) / कर्म-निर्देशक
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स (पुं.)
इमम्this
इमम्:
कर्म (पृण) / कर्म-निर्देशक
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us, our
नः:
सम्बन्ध (अस्माकम्) / स्वामित्व-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कामम्desire, wish
कामम्:
कर्म (पृण)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
आtowards; fully
आ:
क्रियाविशेषण (सम्पूर्णतया/आभिमुख्येन)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
पृणfill, satisfy
पृण:
क्रिया
TypeVerb
Root√पॄ (पृणाति/पृणोति) ‘पूरणे’
गोभिःwith cows
गोभिः:
करण (येन पृण)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
करण (येन पृण)
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
शतक्रतोO hundred-powered/ hundred-willed one (Indra)
शतक्रतो:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun (epithet)
Rootशत-क्रतु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि ‘शतं क्रतवो यस्य’)
स्तवामwe praise
स्तवाम:
क्रिया
TypeVerb
Root√स्तु (स्तवति) ‘स्तुतौ’
त्वाyou
त्वा:
कर्म (स्तवाम)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वाध्यःself-possessed; having good power/skill (as praiser)
स्वाध्यः:
कर्तृ (स्तवाम्) का विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वाधि/स्वाध्य (प्रातिपदिक; ‘स्वाधी’/‘स्वाध्य’ वैदिक विशेषण) अथवा स्वाधी (यः स्वाधीनः/स्वाधायुक्तः)