Mantra 2
Sukta 1.16
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Indra (with haris as vehicles)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
इमा धाना घृतस्नुवो हरी इहोप वक्षतः । इन्द्रं सुखतमे रथे ॥
Samhita Patha (IAST)
इ॒मा धा॒ना घृ॑त॒स्नुवो॒ हरी॑ इ॒होप॑ वक्षतः । इन्द्रं॑ सु॒खत॑मे॒ रथे॑ ॥
Transliteration
imā́ dhānā́ ghṛtasnúvo hárī ihópa vakṣataḥ | índraṃ sukhátame ráthe ||
Translation
These grains, dripping with clarified delight, O two tawny powers, bring here; bring Indra on the most blissful chariot (of the inner journey).
Padapatha (Word Analysis)
इ॒माः । धा॒नाः । घृ॒त॒ऽस्नुवः॑ । हरी॒ इति॑ । इ॒ह । उप॑ । व॒क्ष॒तः॒ । इन्द्र॑म् । सु॒खऽत॑मे । रथे॑ ॥इमाः । धानाः । घृतस्नुवः । हरी इति । इह । उप । वक्षतः । इन्द्रम् । सुखतमे । रथे ॥imāḥ | dhānāḥ | ghṛta-snuvaḥ | harī iti | iha | upa | vakṣataḥ | indram | sukha-tame | rathe
Word by Word
इमाःthese
इमाः:
Karma (वक्षतः इत्यस्य कर्म)
TypePronoun (Demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
धानाःgrains (parched grains/offerings)
धानाः:
Karma (इमाः इति विशेष्य)
TypeNoun
Rootधान (प्रातिपदिक; ‘धान्य/भर्जित-धान्य’)
घृतस्नुवःghee-dripping
घृतस्नुवः:
Kartā (वक्षतः इत्यस्य कर्ता—हरी)
TypeAdjective
Rootघृतस्नु (प्रातिपदिक; घृत + स्नु ‘to ooze/flow’)
हरीthe two bay steeds
हरी:
Kartā (वक्षतः—‘you two convey’)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य अश्वौ)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह
उपtowards, hither
उप:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गः वक्षतः सह)
TypeIndeclinable (Preverb/Particle)
Rootउप
वक्षतःcarry/bring (you two)
वक्षतः:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√वह् (वहति) + उप (उपवह्) ; वैदिक रूप: वक्षतः
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma (वक्षतः इत्यस्य कर्म)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सुखतमेon the most pleasant
सुखतमे:
Adhikaraṇa (अधिकरण—‘in/on’)
TypeAdjective (Superlative)
Rootसुखतम (प्रातिपदिक; सुख + तमप्)
रथेchariot
रथे:
Adhikaraṇa (स्थानाधिकरण)
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)