HomeRig VedaMandala 1Sukta 156Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.156

Rishi: Dīrghatamas Aucathya
Devata: Viṣṇu
Chandas: Triṣṭubh

तमु स्तोतारः पूर्व्यं यथा विद ऋतस्य गर्भं जनुषा पिपर्तन । आस्य जानन्तो नाम चिद्विवक्तन महस्ते विष्णो सुमतिं भजामहे ॥

तमु॑ स्तोतारः पू॒र्व्यं यथा॑ वि॒द ऋ॒तस्य॒ गर्भं॑ ज॒नुषा॑ पिपर्तन । आस्य॑ जा॒नन्तो॒ नाम॑ चिद्विवक्तन म॒हस्ते॑ विष्णो सुम॒तिं भ॑जामहे ॥

tam u stotāraḥ pūrvyaṃ yathā vida ṛtasya garbhaṃ januṣā pipartana | ā asya jānanto nāma cid vivaktana mahas te viṣṇo sumatiṃ bhajāmahe ||

Him—the ancient one—may we know, O singers, as we know the womb of Ṛta which he fills by his very birth. Knowing even his name, declare it forth; O Viṣṇu of the Vast, we share in your good understanding.

तम् । ऊँ॒ इति॑ । स्तो॒ता॒रः॒ । पू॒र्व्यम् । यथा॑ । वि॒द । ऋ॒तस्य॑ । गर्भ॑म् । ज॒नुषा॑ । पि॒प॒र्त॒न॒ । आ अ॒स्य॒ । जा॒नन्तः॑ । नाम॑ । चि॒त् । वि॒व॒क्त॒न॒ । म॒हः । ते॒ । वि॒ष्णो॒ इति॑ । सु॒ऽम॒तिम् । भ॒जा॒म॒हे॒ ॥तम् । ऊँ इति । स्तोतारः । पूर्व्यम् । यथा । विद । ऋतस्य । गर्भम् । जनुषा । पिपर्तन । आ अस्य । जानन्तः । नाम । चित् । विवक्तन । महः । ते । विष्णो इति । सुमतिम् । भजामहे ॥tam | oṃ iti | stotāraḥ | pūrvyam | yathā | vida | ṛtasya | garbham | januṣā | pipartana | ā asya | jānantaḥ | nāma | cit | vivaktana | mahaḥ | te | viṣṇo iti | su-matim | bhajāmahe

तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed / moreover
:
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
स्तोतारःpraisers
स्तोतारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्तोतृ (प्रातिपदिक; √स्तु ‘स्तुतौ’)
पूर्व्यम्ancient / primeval
पूर्व्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (विशेषण-प्रातिपदिक; पूर्व)
यथाas / just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
विदुःthey have known / know
विदुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विद् ‘ज्ञाने’)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
गर्भम्womb / embryo / inner core
गर्भम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
जनुषाby birth / by origin
जनुषा:
करण
TypeNoun
Rootजनुस् (प्रातिपदिक)
पिपर्तनthey have caused to grow / they have filled / fostered
पिपर्तन:
क्रिया
TypeVerb
Root√पृ (पृ ‘पूरणे/पोषणे’; caus./intens. formation in Vedic)
आस्यof the mouth / of the face
आस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootआस्य (प्रातिपदिक)
जानन्तःknowing
जानन्तः:
कर्तृ
TypeParticiple
Root√ज्ञा (ज्ञा ‘अवबोधने’) → जानत् (वर्तमान-कृदन्त)
नामname
नाम:
कर्म
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
विवक्तनdeclare / distinguish / utter
विवक्तन:
क्रिया
TypeVerb
Root√वच् (वच् ‘वक्तव्ये’) + वि-
महत्great
महत्:
कर्म
TypeAdjective
Rootमहत् (विशेषण-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विष्णोO Viṣṇu
विष्णो:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
सुमतिम्good thought / favor
सुमतिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुमति (प्रातिपदिक)
भजामहेwe partake / we seek / we enjoy
भजामहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√भज् (भज् ‘सेवायाम्/भागे’)