HomeRig VedaMandala 1Sukta 145Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 1.145

Rishi: Dīrghatamas Aucathya (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

तमिद्गच्छन्ति जुह्वस्तमर्वतीर्विश्वान्येकः शृणवद्वचांसि मे । पुरुप्रैषस्ततुरिर्यज्ञसाधनोऽच्छिद्रोतिः शिशुरादत्त सं रभः ॥

तमिद्ग॑च्छन्ति जु॒ह्व१॒॑स्तमर्व॑ती॒र्विश्वा॒न्येक॑: शृणव॒द्वचां॑सि मे । पु॒रु॒प्रै॒षस्ततु॑रिर्यज्ञ॒साध॒नोऽच्छि॑द्रोति॒: शिशु॒राद॑त्त॒ सं रभ॑: ॥

tám íd gácchanti juhváḥ tám arvatī́r víśvāny ékaḥ śṛṇavád vácāṃsi me | puru-praíṣas táturir yajñá-sādhanó 'cchidrótiḥ śíśur ā́datta sáṃ rábhaḥ ||

To him the offering-hands go; to him the swift-moving powers. He alone hears all my words. Of many impulsions, a strong overcomer, accomplisher of the sacrifice, with unbroken help—this child of flame takes firm hold and gathers the energies together.

तम् । इत् । ग॒च्छ॒न्ति॒ । जु॒ह्वः॑ । तम् । अर्व॑तीः । विश्वा॑नि । एकः॑ । शृ॒ण॒व॒त् । वचां॑सि । मे॒ । पु॒रु॒ऽप्रै॒षः । ततु॑रिः । य॒ज्ञ॒ऽसाध॑नः । अच्छि॑द्रऽऊतिः । शिशुः॑ । आ । अ॒द॒त्त॒ । सम् । रभः॑ ॥तम् । इत् । गच्छन्ति । जुह्वः । तम् । अर्वतीः । विश्वानि । एकः । शृणवत् । वचांसि । मे । पुरुप्रैषः । ततुरिः । यज्ञसाधनः । अच्छिद्रऊतिः । शिशुः । आ । अदत्त । सम् । रभः ॥tam | it | gacchanti | juhvaḥ | tam | arvatīḥ | viśvāni | ekaḥ | śṛṇavat | vacāṃsi | me | puru-praiṣaḥ | taturiḥ | yajña-sādhanaḥ | acchidra-ūtiḥ | śiśuḥ | ā | adatta | sam | rabhaḥ

तम्him / that one
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
गच्छन्तिthey go / approach
गच्छन्ति:
TypeVerb
Rootगम्
जुह्वःthe ladles (offering-spoons)
जुह्वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootजुहू (स्त्री-प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अर्वतीःthe mares / swift ones
अर्वतीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअर्वती (स्त्री-प्रातिपदिक)
विश्वानिall (things)
विश्वानि:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
एकःthe one (alone)
एकः:
कर्तृ
TypeAdjective (substantive)
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
शृणवत्let him hear
शृणवत्:
TypeVerb
Rootश्रु
वचांसिwords, utterances
वचांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस् (नपुंसक-प्रातिपदिक)
मेmy / to me
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुरुप्रैषःhaving many incitements/commands
पुरुप्रैषः:
कर्तृ
TypeAdjective (bahuvrīhi)
Rootपुरु- + प्रैष (प्रातिपदिक; ‘प्रैष’ = प्रेरणा/आदेश)
ततुरिःthe impeller / the swift one
ततुरिः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootततुरि (प्रातिपदिक; ‘ततुरि’ = त्वरित/प्रेरक/उत्तेजक, वैदिक)
यज्ञसाधनःaccomplishing the sacrifice
यज्ञसाधनः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootयज्ञ- + साधन (प्रातिपदिक)
अच्छिद्रःfaultless, unbroken
अच्छिद्रः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअ- + छिद्र (प्रातिपदिक)
इतिḥthe course/going
इतिḥ:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइति (स्त्री-प्रातिपदिक; वैदिक ‘इति’ = गमन/प्रवृत्ति/मार्ग)
शिशुःthe child
शिशुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
आदत्तhe took / has taken
आदत्त:
TypeVerb
Rootदा (आ-√दा)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
रभःthe grasp / the helper (support)
रभः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरभ (प्रातिपदिक; ‘रभ’ = grasp/effort, also ‘helper’ in Vedic)