HomeRig VedaMandala 1Sukta 145Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.145

Rishi: Dīrghatamas Aucathya (traditional)
Devata: Agni (as truth-holder and guide of right speech)
Chandas: Triṣṭubh

तमित्पृच्छन्ति न सिमो वि पृच्छति स्वेनेव धीरो मनसा यदग्रभीत् । न मृष्यते प्रथमं नापरं वचोऽस्य क्रत्वा सचते अप्रदृपितः ॥

तमित्पृ॑च्छन्ति॒ न सि॒मो वि पृ॑च्छति॒ स्वेने॑व॒ धीरो॒ मन॑सा॒ यदग्र॑भीत् । न मृ॑ष्यते प्रथ॒मं नाप॑रं॒ वचो॒ऽस्य क्रत्वा॑ सचते॒ अप्र॑दृपितः ॥

tám ít pṛcchanti ná simó ví pṛcchati svénēva dhī́ro mánasā yád ágrabhīt | ná mṛṣyate prathamáṃ nā́paraṃ váco 'sya kratvā́ sacate ápra-dṛpitaḥ ||

They question him, yet none can fully question him; the steady one grasps it by his own mind. He does not falsify the first word nor the later; by his effective will (kratu) he keeps company with the truth, undeluded.

तम् । इत् । पृ॒च्छ॒न्ति॒ । न । सि॒मः । वि । पृ॒च्छ॒ति॒ । स्वेन॑ऽव । धीरः॑ । मन॑सा । यत् । अग्र॑भीत् । न । मृ॒ष्य॒ते॒ । प्र॒थ॒मम् । न । अप॑रम् । वचः॑ । अ॒स्य । क्रत्वा॑ । स॒च॒ते॒ । अप्र॑ऽदृपितः ॥तम् । इत् । पृच्छन्ति । न । सिमः । वि । पृच्छति । स्वेनव । धीरः । मनसा । यत् । अग्रभीत् । न । मृष्यते । प्रथमम् । न । अपरम् । वचः । अस्य । क्रत्वा । सचते । अप्रदृपितः ॥tam | it | pṛcchanti | na | simaḥ | vi | pṛcchati | svena-va | dhīraḥ | manasā | yat | agrabhīt | na | mṛṣyate | prathamam | na | aparam | vacaḥ | asya | kratvā | sacate | apra-dṛpitaḥ

तम्him/that (one)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इत्indeed/just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
पृच्छन्तिthey ask
पृच्छन्ति:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
सिमःthe boundary/limit
सिमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसिम (प्रातिपदिक; ‘सीमा/पर्यन्त’ अर्थे, वैदिक)
विapart, distinctly
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
पृच्छतिasks
पृच्छति:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
स्वेनेवas if by his own (means)
स्वेनेव:
करण
TypePronoun + Indeclinable
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + इव (निपात)
धीरःthe wise one
धीरः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootधीरा (प्रातिपदिक)
मनसाwith (his) mind
मनसा:
करण
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
यत्what/that which
यत्:
कर्म
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्रभीत्he grasped/has seized
अग्रभीत्:
TypeVerb
Rootग्रह् (उपसर्ग: आ-)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
मृष्यतेhe/it forgets; overlooks; is careless
मृष्यते:
TypeVerb
Rootमृष्
प्रथमम्first(ly)
प्रथमम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
nor/not
:
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध)
अपरम्later/second(ly)
अपरम्:
TypeAdjective (used adverbially)
Rootअपर (प्रातिपदिक)
वचःword/utterance
वचः:
कर्म
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
अस्यof him/its
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
क्रत्वाby (his) resolve/insight
क्रत्वा:
करण
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
सचतेhe accompanies; he is joined/attends
सचते:
TypeVerb
Rootसच्
अप्रदृपितःnot arrogant; unpresumptuous
अप्रदृपितः:
कर्तृ
TypeAdjective (past participle)
Rootदृप् (कृदन्त; उपसर्ग: प्र-; नञ्-समास)