HomeRig VedaMandala 1Sukta 143Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.143

Devata: Agni (with comparison to Varuṇa; mention of Bhṛgus as traditional kindlers)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

यमेरिरे भृगवो विश्ववेदसं नाभा पृथिव्या भुवनस्य मज्मना । अग्निं तं गीर्भिर्हिनुहि स्व आ दमे य एको वस्वो वरुणो न राजति ॥

यमे॑रि॒रे भृग॑वो वि॒श्ववे॑दसं॒ नाभा॑ पृथि॒व्या भुव॑नस्य म॒ज्मना॑ । अ॒ग्निं तं गी॒र्भिर्हि॑नुहि॒ स्व आ दमे॒ य एको॒ वस्वो॒ वरु॑णो॒ न राज॑ति ॥

yam āīrire bhṛgavo viśvavedasaṃ nābhā pṛthivyā bhuvanasya majmanā | agniṃ taṃ gīrbhir hinuhi sva ā dame ya eko vasvo varuṇo na rājati ||

Agni whom the Bhṛgus awakened—knower of all—who is the navel of the earth and by greatness the center of the world: urge him with your hymns into your own dwelling. He alone reigns over the riches, like Varuṇa in sovereign breadth—holding the order.

यम् । आ॒ऽई॒रि॒रे॒ । भृग॑वः । वि॒श्वऽवे॑दसम् । नाभा॑ । पृ॒थि॒व्याः । भुव॑नस्य । म॒ज्मना॑ । अ॒ग्निम् । तम् । गीः॒ऽभिः । हि॒नु॒हि॒ । स्वे । आ । दमे॑ । यः । एकः॑ । वस्वः॑ । वरु॑णः । न । राज॑ति ॥यम् । आईरिरे । भृगवः । विश्ववेदसम् । नाभा । पृथिव्याः । भुवनस्य । मज्मना । अग्निम् । तम् । गीःभिः । हिनुहि । स्वे । आ । दमे । यः । एकः । वस्वः । वरुणः । न । राजति ॥yam | āīrire | bhṛgavaḥ | viśva-vedasam | nābhā | pṛthivyāḥ | bhuvanasya | majmanā | agnim | tam | gīḥ-bhiḥ | hinuhi | sve | ā | dame | yaḥ | ekaḥ | vasvaḥ | varuṇaḥ | na | rājati

यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ईरिरेthey have set in motion / have roused
ईरिरे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootईर् (ईरणे/प्रेरणे)
भृगवःthe Bhṛgus (seers/priests)
भृगवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक)
विश्ववेदसम्the all-knowing one
विश्ववेदसम्:
कर्म
TypeNoun (epithet)
Rootविश्ववेदस् (प्रातिपदिक; विश्व- + वेदस्)
नाभाby/with the navel (as center)
नाभा:
करण
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world / of existence
भुवनस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक)
मज्मनाby greatness / by might
मज्मना:
करण
TypeNoun
Rootमज्मन् (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गीर्भिःwith hymns / songs
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगीर्/गिर् (प्रातिपदिक)
हिनुहिimpel / drive (him)
हिनुहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहि (गत्यर्थे/प्रेरणे; ‘to impel, set in motion’)
स्वःto one’s own / in one’s own (home)
स्वः:
(सम्बन्ध/विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootस्व (अव्यय/निपात; वैदिक)
hither, towards
:
(दिशा/उपसर्ग)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
दमेin the house / at home
दमे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एकःalone / one
एकः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
वस्वःof wealth / of the good (treasure)
वस्वः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
like
:
(उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय/उपमा-निपात)
राजतिshines / rules
राजति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootराज् (दीप्तौ/शोभायाम्)