HomeRig VedaMandala 1Sukta 143Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.143

Devata: Agni (with Mātariśvan as mediator figure)
Chandas: Triṣṭubh (probable)

स जायमानः परमे व्योमन्याविरग्निरभवन्मातरिश्वने । अस्य क्रत्वा समिधानस्य मज्मना प्र द्यावा शोचिः पृथिवी अरोचयत् ॥

स जाय॑मानः पर॒मे व्यो॑मन्या॒विर॒ग्निर॑भवन्मात॒रिश्व॑ने । अ॒स्य क्रत्वा॑ समिधा॒नस्य॑ म॒ज्मना॒ प्र द्यावा॑ शो॒चिः पृ॑थि॒वी अ॑रोचयत् ॥

sa jāyamānaḥ parame vyomany āvir agnir abhavan mātariśvane | asya kratvā samidhānasya majmanā pra dyāvā śociḥ pṛthivī arocayat ||

When he is born in the highest wideness, Agni becomes manifest for Mātariśvan, the bringer of the flame. By his will and by the greatness of his kindling, he makes heaven and earth shine forth with his blaze—awakening the field of consciousness.

सः । जाय॑मानः । प॒र॒मे । विऽओ॑मनि । आ॒विः । अ॒ग्निः । अ॒भ॒व॒त् । मा॒त॒रिश्व॑ने । अ॒स्य । क्रत्वा॑ । स॒म्ऽइ॒धा॒नस्य॑ । म॒ज्मना॑ । प्र । द्यावा॑ । शो॒चिः । पृ॒थि॒वी इति॑ । अ॒रो॒च॒य॒त् ॥सः । जायमानः । परमे । विओमनि । आविः । अग्निः । अभवत् । मातरिश्वने । अस्य । क्रत्वा । सम्इधानस्य । मज्मना । प्र । द्यावा । शोचिः । पृथिवी इति । अरोचयत् ॥saḥ | jāyamānaḥ | parame | vi-omani | āviḥ | agniḥ | abhavat | mātariśvane | asya | kratvā | sam-idhānasya | majmanā | pra | dyāvā | śociḥ | pṛthivī iti | arocayat

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेशः)
जायमानःbeing born
जायमानः:
Kartā
TypeParticiple (Adjective)
Root√जन् (जायते) + शानच्
परमेin the highest
परमे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपरम
व्योमन्in the sky/firmament
व्योमन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootव्योमन्
आविःmanifestly, openly
आविः:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootआविस्
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि
अभवत्became
अभवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√भू
मातरिश्वनेfor Mātariśvan
मातरिश्वने:
Sampradāna
TypeNoun (Proper name)
Rootमातरिश्वन्
अस्यof him/this (Agni)
अस्य:
(सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootइदम्
क्रत्वाby (his) resolve/ritual power
क्रत्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु
समिधानस्यof (him) being kindled
समिधानस्य:
(सम्बन्धः)
TypeParticiple
Rootसम्-√इन्ध् + शानच्
मज्मनाby (his) greatness/might
मज्मना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमज्मन्
प्रforth, forward
प्र:
(क्रियाविशेषणम्)
TypePreverb/Indeclinable
Rootप्र
द्यावाःthe heavens
द्यावाः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्यौ (दिव्)
शोचिःlight, flame
शोचिः:
Karma
TypeNoun
Rootशोचिस्
पृथिवीthe earth
पृथिवी:
Kartā
TypeNoun
Rootपृथिवी
अरोचयत्made shine, illumined
अरोचयत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रुच् (रोचते) [णिच्]