HomeRig VedaMandala 1Sukta 141Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 1.141

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Agni (with explicit linkage to Ādityas: Varuṇa, Mitra, Aryaman)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

त्वया ह्यग्ने वरुणो धृतव्रतो मित्रः शाशद्रे अर्यमा सुदानवः । यत्सीमनु क्रतुना विश्वथा विभुररान्न नेमिः परिभूरजायथाः ॥

त्वया॒ ह्य॑ग्ने॒ वरु॑णो धृ॒तव्र॑तो मि॒त्रः शा॑श॒द्रे अ॑र्य॒मा सु॒दान॑वः । यत्सी॒मनु॒ क्रतु॑ना वि॒श्वथा॑ वि॒भुर॒रान्न ने॒मिः प॑रि॒भूरजा॑यथाः ॥

tváyā hí agne váruṇo dhṛtá-vrato mitráḥ śāśadré aryamā́ su-dā́navaḥ | yát sīm ánu krátunā viśváthā vi-bhúr arā́n ná némíḥ parí-bhū́r ajā́yathāḥ ||

With you, O Agni, Varuṇa of firm law, Mitra, and Aryaman of good giving attain their fullness; for you are born all-pervading through the worlds by the power of will, encompassing them as the rim encompasses the spokes.

त्वया॑ । हि । अ॒ग्ने॒ । वरु॑णः । धृ॒तऽव्र॑तः । मि॒त्रः । शा॒श॒द्रे । अ॒र्य॒मा । सु॒ऽदान॑वः । यत् । सी॒म् । अनु॑ । क्रतु॑ना । वि॒श्वऽथा॑ । वि॒ऽभुः । अ॒रान् । न । ने॒मिः । प॒रि॒ऽभूः । अजा॑यथाः ॥त्वया । हि । अग्ने । वरुणः । धृतव्रतः । मित्रः । शाशद्रे । अर्यमा । सुदानवः । यत् । सीम् । अनु । क्रतुना । विश्वथा । विभुः । अरान् । न । नेमिः । परिभूः । अजायथाः ॥tvayā | hi | agne | varuṇaḥ | dhṛta-vrataḥ | mitraḥ | śāśadre | aryamā | su-dānavaḥ | yat | sīm | anu | kratunā | viśva-thā | vi-bhuḥ | arān | na | nemiḥ | pari-bhūḥ | ajāyathāḥ

त्वयाby you / with you
त्वया:
Karaṇa
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
धृतव्रतःwhose vow is firm / steadfast in ordinance
धृतव्रतः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootधृत-व्रत (समास; धृत < √धृ ‘धारणे’ + व्रत)
मित्रःMitra
मित्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
शाशद्रेhas come/has approached (Vedic perfect sense)
शाशद्रे:
Kriyā
TypeVerb
Root√शंस्/शास्? (वैदिक रूप: शाशद्रे = परिपूर्ण/आवृत्त-प्रयोगः; प्रायः √शद्/√सद् ‘गमन/आसादन’ इत्यस्य वैदिक-परिपूर्णरूपं)
अर्यमाAryaman
अर्यमा:
Kartā
TypeNoun
Rootअर्यमन् (प्रातिपदिक; नाम)
सुदानवःgood-giving, bountiful
सुदानवः:
Kartā (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootसु-दानु (समास; सु + दानु/दान ‘दानशीलता’)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सीम्indeed, just then
सीम्:
TypeIndeclinable
Rootसीम् (निपात/अव्यय; वैदिक)
अनुafter, along, according to
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
क्रतुनाby (your) will/insight, by power of purpose
क्रतुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
विश्वथाin every way, everywhere
विश्वथा:
TypeIndeclinable
Rootविश्वथा (अव्यय; ‘सर्वथा’)
विभुःall-pervading, mighty
विभुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविभु (प्रातिपदिक)
अरान्spokes
अरान्:
Karma
TypeNoun
Rootअर (प्रातिपदिक; ‘आरा/अर’ = spoke of a wheel)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
नेमिःrim (of a wheel)
नेमिः:
Kartā
TypeNoun
Rootनेमि (प्रातिपदिक)
परिभूःyou encompass / you surpass all around
परिभूः:
Kriyā
TypeVerb
Rootपरि-√भू (धातु; ‘परितः भवति/अतिक्रामति’)
अजायथाःyou were born / you arose
अजायथाः:
Kriyā
TypeVerb
Root√जन् (धातु; ‘जायते’)