HomeRig VedaMandala 1Sukta 141Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.141

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

त्वमग्ने शशमानाय सुन्वते रत्नं यविष्ठ देवतातिमिन्वसि । तं त्वा नु नव्यं सहसो युवन्वयं भगं न कारे महिरत्न धीमहि ॥

त्वम॑ग्ने शशमा॒नाय॑ सुन्व॒ते रत्नं॑ यविष्ठ दे॒वता॑तिमिन्वसि । तं त्वा॒ नु नव्यं॑ सहसो युवन्व॒यं भगं॒ न का॒रे म॑हिरत्न धीमहि ॥

tvám agne śaśamānā́ya sunvaté rátnam yáviṣṭha devátātim invasi | táṃ tvā nú návyaṃ sahaso yúvan vayáṃ bhágam ná kāré mahí-ratna dhīmahi ||

You, O Agni, to the striving presser of Soma, set in motion the jewel and the host of divine powers. Therefore we hold you—ever new, young with force—like Bhaga in our work, O bearer of great riches of the spirit.

त्वम् । अ॒ग्ने॒ । श॒श॒मा॒नाय॑ । सु॒न्व॒ते । रत्न॑म् । य॒वि॒ष्ठ॒ । दे॒वता॑तिम् । इ॒न्व॒सि॒ । त्वम् । त्वा॒ । नु । नव्य॑म् । स॒ह॒सः॒ । यु॒व॒न् । व॒यम् । भग॑म् । न । का॒रे । म॒हि॒ऽर॒त्न॒ । धी॒म॒हि॒ ॥त्वम् । अग्ने । शशमानाय । सुन्वते । रत्नम् । यविष्ठ । देवतातिम् । इन्वसि । त्वम् । त्वा । नु । नव्यम् । सहसः । युवन् । वयम् । भगम् । न । कारे । महिरत्न । धीमहि ॥tvam | agne | śaśamānāya | sunvate | ratnam | yaviṣṭha | devatātim | invasi | tvam | tvā | nu | navyam | sahasaḥ | yuvan | vayam | bhagam | na | kāre | mahi-ratna | dhīmahi

त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
शशमानायto the striving (worshipper)
शशमानाय:
सम्प्रदान
TypeParticiple (adjectival)
Rootशम् (धातु; ‘शमुँ’/‘शम्’ = शांतौ/श्रम-भावे; here RV usage: ‘to exert oneself, strive’)
सुन्वतेto the Soma-presser
सुन्वते:
सम्प्रदान
TypeParticiple (substantival)
Rootसु (धातु; सुनोति = सोम-प्रसवने)
रत्नम्treasure, gift
रत्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
यविष्ठO youngest (Agni)
यविष्ठ:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootयुव (प्रातिपदिक) → यविष्ठ (superlative)
देवततिम्divine status, godhead
देवततिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेवता-ति (प्रातिपदिक; देवता + ति ‘state/condition’)
इन्वसिyou further/impel, you bestow
इन्वसि:
कर्तृ
TypeVerb
Rootइन्/इन्व् (धातु; इन्वति = प्रेरणे/प्रापणे ‘to set in motion, bestow, further’)
तम्him/that (Agni)
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object): you
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नुnow, indeed
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
नव्यम्new, fresh
नव्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक)
सहसःof might, of strength
सहसः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
युवन्वयम्we, the young (men)/we as youthful ones
युवन्वयम्:
कर्तृ
TypeCompound/phrase
Rootयुवन् (प्रातिपदिक) + वयम् (सर्वनाम)
भगम्Bhaga; fortune, share
भगम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभग (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
कारेin the hymn/act of praise
कारे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootकार (प्रातिपदिक; ‘praise/poetic act’, also ‘work’ in RV)
महि-रत्नgreat-treasured, rich in gifts
महि-रत्न:
कर्म
TypeCompound adjective
Rootमहि (अव्यय/उपसर्गवत् ‘great’) + रत्न (प्रातिपदिक)
धीमहिwe place/establish (in thought/praise), we set (before us)
धीमहि:
कर्तृ
TypeVerb
Rootधा (धातु; दधाति; here RV: धा/धी = ‘to place, set’; in 1pl middle: ‘we set/establish’)