HomeRig VedaMandala 1Sukta 141Mantra 8
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 8

Sukta 1.141

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

रथो न यातः शिक्वभिः कृतो द्यामङ्गेभिररुषेभिरीयते । आदस्य ते कृष्णासो दक्षि सूरयः शूरस्येव त्वेषथादीषते वयः ॥

रथो॒ न या॒तः शिक्व॑भिः कृ॒तो द्यामङ्गे॑भिररु॒षेभि॑रीयते । आद॑स्य॒ ते कृ॒ष्णासो॑ दक्षि सू॒रय॒: शूर॑स्येव त्वे॒षथा॑दीषते॒ वय॑: ॥

rátho ná yā́taḥ śíkva-bhiḥ kṛtó dyā́m áṅgebhir aruṣébhir īyate | ā́d asya te kṛṣṇā́so dhákṣi sū́rayaḥ śū́rasyeva tveṣáthād īṣate váyaḥ ||

Like a chariot set in motion by the wise, he goes to heaven with his ruddy limbs. Then, O kindler, the seers—though still darkened—yearn for your winged force, as warriors for the surge of a hero’s onset.

रथः॑ । न । या॒तः । शिक्व॑ऽभिः । कृ॒तः । द्याम् । अङ्गे॑भिः । अ॒रु॒षेभिः॑ । ई॒य॒ते॒ । आत् । अ॒स्य॒ । ते । कृ॒ष्णासः॑ । ध॒क्षि॒ । सू॒रयः॑ । शूर॑स्यऽइव । त्वे॒षथा॑त् । ई॒ष॒ते॒ । वयः॑ ॥रथः । न । यातः । शिक्वभिः । कृतः । द्याम् । अङ्गेभिः । अरुषेभिः । ईयते । आत् । अस्य । ते । कृष्णासः । धक्षि । सूरयः । शूरस्यइव । त्वेषथात् । ईषते । वयः ॥rathaḥ | na | yātaḥ | śikva-bhiḥ | kṛtaḥ | dyām | aṅgebhiḥ | aruṣebhiḥ | īyate | āt | asya | te | kṛṣṇāsaḥ | dhakṣi | sūrayaḥ | śūrasya-iva | tveṣathāt | īṣate | vayaḥ

रथःchariot
रथः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
यातःgone, having moved
यातः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (PPP)
Rootया (धातु) / यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
शिक्वभिःwith the skilled/adept (men)
शिक्वभिः:
करण
TypeNoun
Rootशिक्वन् (प्रातिपदिक)
कृतःmade, fashioned
कृतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective (PPP)
Rootकृ (धातु) / कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
द्याम्heaven, the sky
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
अङ्गेभिःwith limbs/parts
अङ्गेभिः:
करण
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
अरुषेभिःwith ruddy/reddish
अरुषेभिः:
करण-विशेषण
TypeAdjective
Rootअरुष (प्रातिपदिक)
ईयतेmoves, goes
ईयते:
क्रिया
TypeVerb
Rootई (धातु; गत्यर्थ) अथवा इ (धातु) (वेदिक रूप)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
अदस्यof that (one)
अदस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you/thy
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
कृष्णासःthe dark/black (ones)
कृष्णासः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
दक्षिto the right/rightward (Vedic particle)
दक्षि:
TypeIndeclinable
Rootदक्षि (अव्यय/निपात; वेदिक)
सूरयःpatrons, chiefs, nobles
सूरयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)
शूरस्यof a hero
शूरस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
त्वेषथाimpetuosity, fierce rush
त्वेषथा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootत्वेषथ (प्रातिपदिक)
आदीषतेis kindled/sets in motion, blazes forth
आदीषते:
क्रिया
TypeVerb
Rootदीष्/दी (धातु; वेदिक) + आ (उपसर्ग)
वयःstrength/vigor (lit. vital power)
वयः:
कर्तृ (आदीषते इत्यस्य)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)