HomeRig VedaMandala 1Sukta 141Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 1.141

Rishi: Dīrghatamas Āucathya (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

अस्मे रयिं न स्वर्थं दमूनसं भगं दक्षं न पपृचासि धर्णसिम् । रश्मीँरिव यो यमति जन्मनी उभे देवानां शंसमृत आ च सुक्रतुः ॥

अ॒स्मे र॒यिं न स्वर्थं॒ दमू॑नसं॒ भगं॒ दक्षं॒ न प॑पृचासि धर्ण॒सिम् । र॒श्मीँरि॑व॒ यो यम॑ति॒ जन्म॑नी उ॒भे दे॒वानां॒ शंस॑मृ॒त आ च॑ सु॒क्रतु॑: ॥

asmé rayíṃ ná svárthaṃ damū́nasaṃ bhágam dákṣaṃ ná papṛcāsi dharṇasím | raśmī́m̐r iva yó yámati jánmanī ubhé devā́nāṃ śáṃsam ṛtá ā́ ca su-krátuḥ ||

In us you mingle the rayi—true gain and home-support—like Bhaga; you mingle Dakṣa, the forming power, as a sustaining foundation. Like reins that hold the two births in control, you, of good will, bring together the gods’ praise and the Truth as well.

अ॒स्मे इति॑ । र॒यिम् । न । सु॒ऽअर्थ॑म् । दमू॑नसम् । भग॑न् । दक्ष॑म् । न । प॒पृ॒चा॒सि॒ । ध॒र्ण॒सिम् । र॒श्मीन्ऽइ॑व । यः । यम॑ति । जन्म॑नी॒ इति॑ । उ॒भे इति॑ । दे॒वाना॑म् । शंस॑म् । ऋ॒ते । आ । च॒ । सु॒ऽक्रतुः॑ ॥अस्मे इति । रयिम् । न । सुअर्थम् । दमूनसम् । भगन् । दक्षम् । न । पपृचासि । धर्णसिम् । रश्मीन्इव । यः । यमति । जन्मनी इति । उभे इति । देवानाम् । शंसम् । ऋते । आ । च । सुक्रतुः ॥asme iti | rayim | na | su-artham | damūnasam | bhagan | dakṣam | na | papṛcāsi | dhaṇarsim | raśmīn-iva | yaḥ | yamati | janmanī iti | ubhe iti | devānām | śaṃsam | ṛte | ā | ca | su-kratuḥ

अस्मेin/for us
अस्मे:
अधिकारण
TypePronoun
Rootअस्मद्
रयिम्wealth, riches
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि
like, as
:
TypeParticle
Root
स्वर्थम्one's own aim/benefit
स्वर्थम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootस्वर्थ (स्व + अर्थ)
दमूनसम्house-abiding, of the house (domestic/protecting the home)
दमूनसम्:
विशेषण (कर्मणः)
TypeAdjective (epithet)
Rootदमूनस्
भगम्fortune, share, bounty
भगम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभग
दक्षम्skill, power, ability
दक्षम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootदक्ष
like, as
:
TypeParticle
Root
पपृचासिyou fill/provide
पपृचासि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपृच् (पृचति/पृणक्ति in Vedic sense ‘to fill, furnish’)
धर्णसिम्support, firm foundation, sustaining power
धर्णसिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधर्णसि
रश्मीँरिवlike reins (like rays/reins)
रश्मीँरिव:
उपमान (simile)
TypeNoun + particle
Rootरश्मि + इव
यःwho
यः:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद्
यमतिrestrains, guides, holds in
यमति:
क्रिया
TypeVerb
Rootयम्
जन्मनीin the two births (in both begettings)
जन्मनी:
अधिकारण
TypeNoun
Rootजन्मन्
उभेboth
उभे:
कर्म (with implied verb ‘to encompass/attain’)
TypeAdjective/Pronoun
Rootउभ
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootदेव
शंसम्praise, proclamation
शंसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशंस
ऋतम्ṛta (cosmic order, truth)
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत
towards, unto
:
TypePreverb/particle
Root
and
:
TypeConjunction
Root
सुक्रतुःof good resolve/power of will; wise in action
सुक्रतुः:
कर्तृ (apposition to यः)
TypeAdjective (epithet)
Rootसु-क्रतु (क्रतु)