HomeRig VedaMandala 1Sukta 140Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 1.140

Rishi: Traditionally attributed to Kaṇva lineage for RV 1.140 (verify in anukramaṇī); hymn is Agni-centered
Devata: Agni
Chandas: Jagatī or Triṣṭubh (uncertain from provided text alone; verify in critical edition)

वेदिषदे प्रियधामाय सुद्युते धासिमिव प्र भरा योनिमग्नये । वस्त्रेणेव वासया मन्मना शुचिं ज्योतीरथं शुक्रवर्णं तमोहनम् ॥

वे॒दि॒षदे॑ प्रि॒यधा॑माय सु॒द्युते॑ धा॒सिमि॑व॒ प्र भ॑रा॒ योनि॑म॒ग्नये॑ । वस्त्रे॑णेव वासया॒ मन्म॑ना॒ शुचिं॑ ज्यो॒तीर॑थं शु॒क्रव॑र्णं तमो॒हन॑म् ॥

vedi-sade priya-dhāmāya su-dyute dhāsim-iva pra bharā yonim agnaye | vastreṇa-iva vāsayā manmanā śuciṃ jyotī-rathaṃ śukra-varṇaṃ tamo-hanam ||

O Fire who sits upon the altar, for the beloved home and the bright shining, bring forward as if a rich portion the womb-place for Agni. Clothe with the mind’s inspired thought the pure one, the chariot of light, white in hue, the slayer of darkness.

वे॒दि॒ऽसदे॑ । प्रि॒यऽधा॑माय । सु॒ऽद्युते॑ । धा॒सिम्ऽइ॑व । प्र । भ॒र॒ । योनि॑म् । अ॒ग्नये॑ । वस्त्रे॑णऽइव । वा॒स॒य॒ । मन्म॑ना । शुचि॑म् । ज्यो॒तिःऽर॑थम् । शु॒क्रऽव॑र्णम् । त॒मः॒ऽहन॑म् ॥वेदिसदे । प्रियधामाय । सुद्युते । धासिम्इव । प्र । भर । योनिम् । अग्नये । वस्त्रेणइव । वासय । मन्मना । शुचिम् । ज्योतिःरथम् । शुक्रवर्णम् । तमःहनम् ॥vedi-sade | priya-dhāmāya | su-dyute | dhāsim-iva | pra | bhara | yonim | agnaye | vastreṇa-iva | vāsaya | manmanā | śucim | jyotiḥ-ratham | śukra-varṇam | tamaḥ-hanam

वे॒दि॒षदे॑O (Agni) who sits on the altar / altar-dweller
वे॒दि॒षदे॑:
सम्बोधन (आह्वान) / विशेषण
TypeNoun (epithet)
Rootवेदि-षद् (प्रातिपदिक: वेदि ‘वेदि/यज्ञवेदि’ + कृत्: -षद् < √सद् ‘उपवेशन/आसन’)
प्रि॒यधा॑मायto the one of dear abodes / of beloved dwelling-places
प्रि॒यधा॑माय:
सम्प्रदान (for/to)
TypeNoun/Adjective (compound epithet)
Rootप्रिय-धामन् (प्रातिपदिक: प्रिय ‘प्रिय’ + धामन् ‘धाम/आवास/तेजः’)
सु॒द्युते॑to the very-bright (one)
सु॒द्युते॑:
सम्प्रदान (for/to) / विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-द्युति (प्रातिपदिक: द्युति ‘दीप्ति’ < √द्युत् ‘दीप्’ + उपसर्ग/उपपद: सु-)
धा॒सिम्the offering / nourishment
धा॒सिम्:
कर्म (what is carried/offered)
TypeNoun
Rootधासि (प्रातिपदिक; ‘धासि’ = आहुति/भोजन/पोषण)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootप्र
भरcarry / bring
भर:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरति)
योनि॑म्the womb; the seat; the resting-place
योनि॑म्:
कर्म (object of ‘भर’)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
अ॒ग्नये॑for Agni
अ॒ग्नये॑:
सम्प्रदान (to/for Agni)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वस्त्रे॑णwith a garment/cloth
वस्त्रे॑ण:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootवस्त्र (प्रातिपदिक)
इवas if, like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वासयclothe; cause to be clothed
वासय:
क्रिया
TypeVerb
Root√वास् (वासयति ‘आच्छादयति/वसयति’)
मन्म॑नाwith (devout) thought / with hymn-mind
मन्म॑ना:
करण (by/with thought, hymn)
TypeNoun
Rootमन्मन् (प्रातिपदिक: मन्मन् ‘मनस्/स्तोम/भक्ति-चिन्तन’)
शुचि॑म्pure, bright
शुचि॑म्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
ज्यो॒तीर॑थम्the light-chariot(ed one) / whose chariot is light
ज्यो॒तीर॑थम्:
कर्म (object/apposition to Agni)
TypeNoun (compound epithet)
Rootज्योतिस्-रथ (प्रातिपदिक: ज्योतिस् ‘प्रकाश’ + रथ ‘रथ’)
शु॒क्रव॑र्णम्of bright color; radiant-hued
शु॒क्रव॑र्णम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootशुक्र-वर्ण (प्रातिपदिक: शुक्र ‘दीप्त/श्वेत’ + वर्ण ‘रङ्ग/वर्ण’)
तमो॒हन॑म्darkness-slaying; dispeller of gloom
तमो॒हन॑म्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective/Noun (agent epithet)
Rootतमस्-हन् (प्रातिपदिक: तमस् ‘अन्धकार’ + हन् ‘हन्तृ’ < √हन् ‘वध’)