Mantra 4
Sukta 1.14
Rishi: Kaṇva
Devata: Soma (as offering substance) in relation to the gods
Chandas: Gāyatrī (likely)
Samhita Patha (Devanagari)
प्र वो भ्रियन्त इन्दवो मत्सरा मादयिष्णवः । द्रप्सा मध्वश्चमूषदः ॥
Samhita Patha (IAST)
प्र वो॑ भ्रियन्त॒ इन्द॑वो मत्स॒रा मा॑दयि॒ष्णव॑: । द्र॒प्सा मध्व॑श्चमू॒षद॑: ॥
Transliteration
prá vo bhriyante índavo matsarā́ mādayiṣṇávaḥ | drapsā́ madhvás camūṣádaḥ ||
Translation
Forward for you are borne the Soma-drops—intoxicating with ecstasy, eager to gladden—honeyed drippings that take their seat in the cups: in us may these essences gather as delight that awakens and drives the consciousness toward the luminous victory.
Padapatha (Word Analysis)
प्र । वः॒ । भ्रि॒य॒न्ते॒ । इन्द॑वः । म॒त्स॒राः । मा॒द॒यि॒ष्णवः॑ । द्र॒प्साः । मध्वः॑ । च॒मू॒ऽसदः॑ ॥प्र । वः । भ्रियन्ते । इन्दवः । मत्सराः । मादयिष्णवः । द्रप्साः । मध्वः । चमूसदः ॥pra | vaḥ | bhriyante | indavaḥ | matsarāḥ | mādayiṣṇavaḥ | drapsāḥ | madhvaḥ | camū-sadaḥ
Word by Word
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
भ्रियन्तेare borne / are carried
भ्रियन्ते:
—
TypeVerb
Root√भृ (भरणे ‘to bear/carry’)
इन्दवःdrops of Soma
इन्दवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्दु-
मत्सराःintoxicating, exhilarating
मत्सराः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootमत्सर-
मादयिष्णवःcausing exhilaration, gladdening
मादयिष्णवः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootमादयिष्णु- (from √मद् ‘to be intoxicated/gladden’ + इच्छार्थ/प्रवृत्त्यर्थ -इष्णु)
द्रप्साःdrops (pressed Soma-drops)
द्रप्साः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्रप्स-
मध्वःof sweetness / of honey (i.e., sweet Soma)
मध्वः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमधु-
चमूषदःresting in the ladle/bowl
चमूषदः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootचमूषद् (चमू- ‘ladle/bowl’ + सद् ‘sitting/abiding’)