Mantra 9
Sukta 1.13
Rishi: Kaṇva (Kaṇva family tradition for RV 1.13)
Devata: Ilā, Sarasvatī, Mahī (triad of goddesses supporting the yajña and inspired speech)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; common in invocatory/ritual verses of this type)
Samhita Patha (Devanagari)
इळा सरस्वती मही तिस्रो देवीर्मयोभुवः । बर्हिः सीदन्त्वस्रिधः ॥
Samhita Patha (IAST)
इळा॒ सर॑स्वती म॒ही ति॒स्रो दे॒वीर्म॑यो॒भुव॑: । ब॒र्हिः सी॑दन्त्व॒स्रिध॑: ॥
Transliteration
iḷā́ sárasvatī mahī́ tisró devī́r mayobhúvaḥ | bárhiḥ sīdantv asrídhaḥ ||
Translation
May the three bliss-giving goddesses—Ilā, Sarasvatī, and Mahī—take their seat upon the sacred spread (barhis), uninjuring and without defect, establishing in us the ordered harmony of the offering and the luminous flow of inspired understanding.
Padapatha (Word Analysis)
इळा॑ । सर॑स्वती । म॒ही । ति॒स्रः । दे॒वीः । म॒यः॒ऽभुवः॑ । ब॒र्हिः । सी॒द॒न्तु॒ । अ॒स्त्रिधः॑ ॥इळा । सरस्वती । मही । तिस्रः । देवीः । मयःभुवः । बर्हिः । सीदन्तु । अस्त्रिधः ॥iḷā | sarasvatī | mahī | tisraḥ | devīḥ | mayaḥ-bhuvaḥ | barhiḥ | sīdantu | asridhaḥ
Word by Word
इळाIḷā (goddess of invocation/refreshment)
इळा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइळा (प्रातिपदिक) < इड्/इळ् (स्तुति/आह्वान-सम्बद्ध) वैदिक देवीनाम
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक) < सरस् + वती
महीgreat
मही:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक) < मह् (to be great) / महत्-सम्बद्ध
तिस्रःthree
तिस्रः:
कर्तृ (समूह)
TypeAdjective (Numeral)
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
देवीःgoddesses
देवीः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
मयोभुवःwell-being-bringing, bliss-bestowing
मयोभुवः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootमयोभू (प्रातिपदिक) < मयस्/मयः (आनन्द/सुख) + भू (to be)
बर्हिःthe sacrificial grass (barhis)
बर्हिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
सीदन्तुlet them sit / may they sit
सीदन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसद् (धातु) — ‘to sit, to settle’
अस्रिधःunfailing, unerring
अस्रिधः:
कर्तृ (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective
Rootअस्रिध् (प्रातिपदिक) < a- (निषेध) + स्रिध् (to fail, be lax) वैदिक