Mantra 11
Sukta 1.13
Rishi: Kaṇva
Devata: Vanaspati (sacrificial wood as divine carrier); secondarily the collective Devas as recipients
Chandas: Anuṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
अव सृजा वनस्पते देव देवेभ्यो हविः । प्र दातुरस्तु चेतनम् ॥
Samhita Patha (IAST)
अव॑ सृजा वनस्पते॒ देव॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒विः । प्र दा॒तुर॑स्तु॒ चेत॑नम् ॥
Transliteration
áva sṛja vanaspate déva devébhyo havíḥ | prá dātúr astu cétanam ||
Translation
Release and send forth, O Lord of the Wood, the offering to the gods; and may the giver’s awareness be awakened and led forward—so the act of giving becomes conscious, luminous, and rightly ordered.
Padapatha (Word Analysis)
अव॑ । सृ॒ज॒ । व॒न॒स्प॒ते॒ । देव॑ । दे॒वेभ्यः॑ । ह॒विः । प्र । दा॒तुः । अ॒स्तु॒ । चेत॑नम् ॥अव । सृज । वनस्पते । देव । देवेभ्यः । हविः । प्र । दातुः । अस्तु । चेतनम् ॥ava | sṛja | vanaspate | deva | devebhyaḥ | haviḥ | pra | dātuḥ | astu | cetanam
Word by Word
अवdown, forth (as preverb)
अव:
—
TypeIndeclinable
Rootअव (upasarga)
सृजrelease, let go, send forth
सृज:
(क्रियापद)
TypeVerb
Rootसृज्
वनस्पतेO Lord of the wood (Vanaspati; sacrificial tree/wood)
वनस्पते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवेभ्यःto the gods
देवेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
हविःoblation, offering
हविः:
कर्म
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (upasarga)
दातुःof the giver (the offerer)
दातुः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक; agent noun from √दा ‘to give’)
अस्तुlet it be
अस्तु:
(क्रियापद)
TypeVerb
Rootअस्
चेतनम्attention, awareness; (be) mindful/attentive
चेतनम्:
प्रथमा (predicate nominative) / कर्म (if taken as object) — here predicate with अस्तु
TypeNoun/Adjective
Rootचेतन (प्रातिपदिक; from √चित् ‘to perceive/notice’)