HomeRig VedaMandala 1Sukta 128Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 1.128

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for the section; RV 1.128 also Agni hymn in the same family transmission)
Devata: Agni (with reference to Varuṇa)
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

स मानुषे वृजने शंतमो हितोऽग्निर्यज्ञेषु जेन्यो न विश्पतिः प्रियो यज्ञेषु विश्पतिः । स हव्या मानुषाणामिळा कृतानि पत्यते । स नस्त्रासते वरुणस्य धूर्तेर्महो देवस्य धूर्तेः ॥

स मानु॑षे वृ॒जने॒ शंत॑मो हि॒तो॒३॒॑ऽग्निर्य॒ज्ञेषु॒ जेन्यो॒ न वि॒श्पति॑: प्रि॒यो य॒ज्ञेषु॑ वि॒श्पति॑: । स ह॒व्या मानु॑षाणामि॒ळा कृ॒तानि॑ पत्यते । स न॑स्त्रासते॒ वरु॑णस्य धू॒र्तेर्म॒हो दे॒वस्य॑ धू॒र्तेः ॥

sá mā́nuṣe vṛjáne śáṃtamo hitó’gnír yajñéṣu jényo ná víśpátiḥ priyó yajñéṣu víśpátiḥ | sá havyā́ mā́nuṣāṇām iḷā́ kṛtā́ni patyate | sá nas trāsate váruṇasya dhūrtér mahó devásya dhūrtéḥ ||

He, most peace-giving, is placed in the human community; Agni in the sacrifices is to be won like a beloved lord of the people. He becomes master of the human offerings and of the works well-made and consecrated. He protects us from the guile and constraint of Varuṇa, from the mighty god’s oppressive net.

सः । मानु॑षे । वृ॒जने॑ । शम्ऽत॑मः । हि॒तः । अ॒ग्निः । य॒ज्ञेषु॑ । जेन्यः॑ । न । वि॒श्पतिः॑ । प्रि॒यः । य॒ज्ञेषु॑ । वि॒श्पति॑ह् । सः । ह॒व्या । मानु॑षाणाम् । इ॒ळा । कृ॒तानि॑ । प॒त्य॒ते॒ । सः । नः॒ । त्रा॒स॒ते॒ । वरु॑णस्य । धू॒र्तेः । म॒हः । दे॒वस्य॑ । धू॒र्तेः ॥सः । मानुषे । वृजने । शम्तमः । हितः । अग्निः । यज्ञेषु । जेन्यः । न । विश्पतिः । प्रियः । यज्ञेषु । विश्पतिह् । सः । हव्या । मानुषाणाम् । इळा । कृतानि । पत्यते । सः । नः । त्रासते । वरुणस्य । धूर्तेः । महः । देवस्य । धूर्तेः ॥saḥ | mānuṣe | vṛjane | śam-tamaḥ | hitaḥ | agniḥ | yajñeṣu | jenyaḥ | na | viśpatiḥ | priyaḥ | yajñeṣu | viśpatih | saḥ | havyā | mānuṣāṇām | iḷā | kṛtāni | patyate | saḥ | naḥ | trāsate | varuṇasya | dhūrteḥ | mahaḥ | devasya | dhūrteḥ

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मानुषेamong/within the human (folk)
मानुषे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक) < मनु
वृजनेin the settlement/host, in the community
वृजने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootवृजन (प्रातिपदिक)
शंतमःmost beneficent
शंतमः:
Kartā
TypeAdjective
Rootशंतम (प्रातिपदिक; शम् + तमप्) < शम्
हितःplaced, established
हितः:
Kartā
TypeAdjective
Rootहित (कृदन्त; √धा ‘to place’ → धित/हित)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यज्ञेषुin the sacrifices
यज्ञेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज्
जेन्यःvictorious, worthy
जेन्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootजेन्य (प्रातिपदिक; from √जि ‘to conquer’ / ‘worthy, victorious’)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
विश्पतिःlord of the clan/settlement
विश्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootविश्पति (प्रातिपदिक; विश् + पति)
प्रियःdear
प्रियः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
यज्ञेषुin the sacrifices
यज्ञेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक) < √यज्
विश्पतिःclan-lord
विश्पतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootविश्पति (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हव्याoblations
हव्या:
Karma
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक; ‘oblation-worthy/oblation’) < √हु
मानुषाणाम्of men, of humans
मानुषाणाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक) < मनु
इळाIdā (ritual portion/food-offering)
इळा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइळा/इडा (प्रातिपदिक; ritual ‘Idā’)
कृतानिmade, prepared
कृतानि:
Karma
TypeParticiple
Rootकृत (कृदन्त; √कृ ‘to do, make’)
पत्यतेrules over, is lord of
पत्यते:
TypeVerb
Root√पत्/√पत्-य (denom./middle; ‘to be lord of, to rule over’)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
त्रासतेprotects, delivers
त्रासते:
TypeVerb
Root√त्रस् (to fear; in causative/denom sense ‘to protect, save from fear’)
वरुणस्यof Varuṇa
वरुणस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
धूर्तेःfrom the guile/hostility
धूर्तेः:
Apādāna
TypeNoun
Rootधूर्ति (प्रातिपदिक; ‘deceit/guile, harm’; RV usage)
महोof the great
महो:
Sambandha
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
देवस्यof the god
देवस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
धूर्तेःfrom the guile/hostility
धूर्तेः:
Apādāna
TypeNoun
Rootधूर्ति (प्रातिपदिक)