HomeRig VedaMandala 1Sukta 128Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 1.128

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for the section; RV 1.128 also Agni hymn in the same family transmission)
Devata: Agni (with Marut comparison)
Chandas: Trishtubh (probable; verify)

क्रत्वा यदस्य तविषीषु पृञ्चतेऽग्नेरवेण मरुतां न भोज्येषिराय न भोज्या । स हि ष्मा दानमिन्वति वसूनां च मज्मना । स नस्त्रासते दुरितादभिह्रुतः शंसादघादभिह्रुतः ॥

क्रत्वा॒ यद॑स्य॒ तवि॑षीषु पृ॒ञ्चते॒ऽग्नेरवे॑ण म॒रुतां॒ न भो॒ज्ये॑षि॒राय॒ न भो॒ज्या॑ । स हि ष्मा॒ दान॒मिन्व॑ति॒ वसू॑नां च म॒ज्मना॑ । स न॑स्त्रासते दुरि॒ताद॑भि॒ह्रुत॒: शंसा॑द॒घाद॑भि॒ह्रुत॑: ॥

krátvā yád asya táviṣīṣu pṛñcáte’gnér avéna marútāṃ ná bhojyé iṣiráya ná bhojyā́ | sá hí ṣmā dā́nam ínvati vásūnāṃ ca májmanā | sá nas trāsate duritā́d abhí-hrutaḥ śaṃsā́d aghā́d abhí-hrutaḥ ||

When by his will his mights are yoked and filled—by Agni’s protection—like the Maruts for the enjoyer, like powers for the impeller, not for a lesser use. For he indeed drives forward the giving of riches and, by his greatness, their increase. He protects us from the crookedness that strikes from without, from hostile speech, from sin that strikes from without.

क्रत्वा॑ । यत् । अ॒स्य॒ । तवि॑षीषु । पृ॒ञ्चते॑ । अ॒ग्नेः । अवे॑न । म॒रुता॒म् । न । भो॒ज्या॑ । इ॒षि॒राय । न । भो॒ज्या॑ । सः । हि । स्म॒ । दान॑म् । इन्व॑ति । वसू॑नाम् । च॒ । म॒ज्मना॑ । सः । नः॒ । त्रा॒स॒ते॒ । दुः॒ऽइ॒तात् । अ॒भि॒ऽह्रुतः॑ । शंसा॑त् । अ॒घात् । अ॒भि॒ऽह्रुतः॑ ॥क्रत्वा । यत् । अस्य । तविषीषु । पृञ्चते । अग्नेः । अवेन । मरुताम् । न । भोज्या । इषिराय । न । भोज्या । सः । हि । स्म । दानम् । इन्वति । वसूनाम् । च । मज्मना । सः । नः । त्रासते । दुःइतात् । अभिह्रुतः । शंसात् । अघात् । अभिह्रुतः ॥kratvā | yat | asya | taviṣīṣu | pṛñcate | agneḥ | avena | marutām | na | bhojyā | iṣirāya | na | bhojyā | saḥ | hi | sma | dānam | invati | vasūnām | ca | majmanā | saḥ | naḥ | trāsate | duḥ-itāt | abhi-hnutaḥ | śaṃsāt | aghāt | abhi-hnutaḥ

क्रत्वाby (his) resolve/insight
क्रत्वा:
करण
TypeNoun
Rootक्रतु-
यत्that which
यत्:
(सम्बन्ध/अन्वय)
TypePronoun
Rootयद्-
अस्यof him/this (Agni)
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम्- (सर्वनाम)
तविषीषुin (his) mights/powers
तविषीषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootतविषी-
पृञ्चतेis mixed/combined, is joined
पृञ्चते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootपृच् (पृञ्चति)
अग्नेःof Agni
अग्नेः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअग्नि-
अवेणwith help/favor (protection)
अवेण:
करण
TypeNoun
Rootअव- (अव/अवस्) / अव- (रक्षण/सहाय)
मरुताम्of the Maruts
मरुताम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमरुत्-
like
:
(उपमान)
TypeIndeclinable
Root
भोज्येin enjoyment/at the feast; in what is to be enjoyed
भोज्ये:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootभोज्य- (भुज् → भोज्य ‘to be enjoyed/beneficial’)
षिरायfor vigor/for quick strength
षिराय:
सम्प्रदान
TypeAdjective
Rootषिरा- (अर्चै. वैदिक ‘शीघ्र/प्रबल’?)
like
:
(उपमान)
TypeIndeclinable
Root
भोज्याbeneficial, to be enjoyed
भोज्या:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootभोज्य-
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्-
हिfor/indeed
हि:
(सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि
ष्माindeed, surely
ष्मा:
(बल)
TypeIndeclinable
Rootष्मा
दानम्gift, giving
दानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदान-
इन्वतिsets in motion, impels, furthers
इन्वति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइन्/इन्व् (प्रेरणे/गत्यर्थे)
वसूनाम्of riches/goods
वसूनाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootवसु-
and
:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Root
मज्मनाby greatness/abundance
मज्मना:
करण
TypeNoun
Rootमज्मन्-
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद्-
नःfor us/to us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद्-
त्रासतेprotects, saves
त्रासते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootत्रास् (त्रासते)
दुरितात्from distress/sin
दुरितात्:
अपादान
TypeNoun
Rootदुरित-
अभिह्रुतःassailed, attacked
अभिह्रुतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Rootअभि-ह्रु (ह्रु/ह्रव् ‘to injure/assail’; क्त)
शंसात्from curse/denunciation
शंसात्:
अपादान
TypeNoun
Rootशंस-
अघात्from evil/harm
अघात्:
अपादान
TypeNoun
Rootअघ-
अभिह्रुतःassailed, attacked
अभिह्रुतः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple
Rootअभि-ह्रु (क्त)