HomeRig VedaMandala 1Sukta 128Mantra 4
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 1.128

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for the section; RV 1.128 also Agni hymn in the same family transmission)
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

स सुक्रतुः पुरोहितो दमेदमेऽग्निर्यज्ञस्याध्वरस्य चेतति क्रत्वा यज्ञस्य चेतति । क्रत्वा वेधा इषूयते विश्वा जातानि पस्पशे । यतो घृतश्रीरतिथिरजायत वह्निर्वेधा अजायत ॥

स सु॒क्रतु॑: पु॒रोहि॑तो॒ दमे॑दमे॒ऽग्निर्य॒ज्ञस्या॑ध्व॒रस्य॑ चेतति॒ क्रत्वा॑ य॒ज्ञस्य॑ चेतति । क्रत्वा॑ वे॒धा इ॑षूय॒ते विश्वा॑ जा॒तानि॑ पस्पशे । यतो॑ घृत॒श्रीरति॑थि॒रजा॑यत॒ वह्नि॑र्वे॒धा अजा॑यत ॥

sá sukrátuḥ puróhito dámē-damē’gnír yajñásyādhvarásya cetati krátvā yajñásya cetati | krátvā vedhā́ iṣūyáte víśvā jātā́ni paspaśe | yató ghṛtaśrī́r átithir ájāyata váhnir vedhā́ ájāyata ||

He of bright will, set in front in every dwelling, Agni becomes conscious of the sacrifice and the straight offering by his power of intention; by that power he becomes conscious of the sacrifice. By the same mastery the Knower shoots forth his impulse and beholds all beings that are born. From him is born the guest radiant with ghee—born the carrier-flame, the wise disposer.

सः । सु॒ऽक्रतुः॑ । पु॒रःऽहि॑तः॑ । दमे॑ऽदमे । अ॒ग्निः । य॒ज्ञस्य । अ॒ध्व॒रस्य॑ । चे॒त॒ति॒ । क्रत्वा॑ । य॒ज्ञस्य॑ । चे॒त॒ति॒ । क्रत्वा॑ । वे॒धाः । इ॒षु॒ऽय॒ते । विश्वा॑ । जा॒तानि॑ । प॒स्प॒शे॒ । यतः॑ । घृ॒त॒ऽश्रीः । अति॑थिः । अजा॑यत । वह्निः॑ । वे॒धाः । अजा॑यत ॥सः । सुक्रतुः । पुरःहितः । दमेदमे । अग्निः । यज्ञस्य । अध्वरस्य । चेतति । क्रत्वा । यज्ञस्य । चेतति । क्रत्वा । वेधाः । इषुयते । विश्वा । जातानि । पस्पशे । यतः । घृतश्रीः । अतिथिः । अजायत । वह्निः । वेधाः । अजायत ॥saḥ | su-kratuḥ | puraḥ-hitaḥ | dame--dame | agniḥ | yajñasya | adhvarasya | cetati | kratvā | yajñasya | cetati | kratvā | vedhāḥ | iṣu-yate | viśvā | jātāni | paspaśe | yataḥ | ghṛta-śrīḥ | atithiḥ | ajāyata | vahniḥ | vedhāḥ | ajāyata

सःhe (that one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सुक्रतुःof good resolve/wise
सुक्रतुः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-क्रतु (प्रातिपदिक; क्रतु ‘will/power’)
पुरोहितःthe household priest
पुरोहितः:
Kartā
TypeNoun
Rootपुरो-हित (प्रातिपदिक)
दमेin the house
दमे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
दमेin (each) house
दमे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदम (प्रातिपदिक)
अग्निःAgni, fire
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
अध्वरस्यof the rite (adhvara)
अध्वरस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
चेततिperceives/observes, is attentive
चेतति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootचित् (धातु)
क्रत्वाby (his) resolve/power
क्रत्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
चेततिperceives/observes
चेतति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootचित् (धातु)
क्रत्वाby resolve
क्रत्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
वेधाःthe wise one/ordainer
वेधाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवेधस्/वेधा (प्रातिपदिक; ‘knower/ordainer’)
इषूयतेstrives/sets in motion
इषूयते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु; ‘seek/impel’)
विश्वाall
विश्वा:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
जातानिborn, created beings
जातानि:
Karma
TypeParticiple (past passive)
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
पस्पशेhas beheld/observed
पस्पशे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootस्पश् (धातु; ‘see/spy’)
यतःfrom where/whence
यतः:
Apādāna (हेतौ/उत्पत्तौ)
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
घृतश्रीःghee-bright, splendid with ghee
घृतश्रीः:
Kartā
TypeAdjective/Noun
Rootघृत-श्री (प्रातिपदिक; ‘ghee-splendour’)
अतिथिःguest
अतिथिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
अजायतwas born/arose
अजायत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
वह्निःthe bearer (fire-priest), Agni
वह्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
वेधाःthe ordainer/wise one
वेधाः:
Kartā
TypeNoun
Rootवेधस्/वेधा (प्रातिपदिक)
अजायतwas born/arose
अजायत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)