HomeRig VedaMandala 1Sukta 128Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 1.128

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional for this cycle)
Devata: Agni (with Mātariśvan as mythic mediator)
Chandas: Triṣṭubh

तं यज्ञसाधमपि वातयामस्यृतस्य पथा नमसा हविष्मता देवताता हविष्मता । स न ऊर्जामुपाभृत्यया कृपा न जूर्यति । यं मातरिश्वा मनवे परावतो देवं भाः परावतः ॥

तं य॑ज्ञ॒साध॒मपि॑ वातयामस्यृ॒तस्य॑ प॒था नम॑सा ह॒विष्म॑ता दे॒वता॑ता ह॒विष्म॑ता । स न॑ ऊ॒र्जामु॒पाभृ॑त्य॒या कृ॒पा न जू॑र्यति । यं मा॑त॒रिश्वा॒ मन॑वे परा॒वतो॑ दे॒वं भाः प॑रा॒वत॑: ॥

táṃ yajñá-sādham ápi vātayāmasy ṛtásya pathā́ námasā havíṣmatā devá-tātā havíṣmatā | sá na ūrjā́m upā́bhṛty ayā́ kṛpā́ ná jū́ryati | yáṃ mātáriśvā mánave parā́vato deváṃ bhā́ḥ parā́vataḥ ||

Him, the accomplisher of the sacrifice, we fan into flame along the path of Ṛta, with adoration and with the offering, for the becoming of the gods—with the offering. He brings to us the nourishing force and sets it near; by this protective care he does not decay. He whom Mātariśvan brought to Manu from the far distance, the god, the shining one from the far distance.

तम् । य॒ज्ञ॒ऽसाध॑म् । अपि॑ । वा॒त॒या॒म॒सि॒ । ऋ॒तस्य॑ । प॒था । नम॑सा । ह॒विष्म॑ता । दे॒वऽता॑ता । ह॒विष्म॑ता । सः । नः॒ । ऊ॒र्जाम् । उ॒प॒ऽआभृ॑ति । अ॒या । कृ॒पा । न । जू॒र्य॒ति॒ । यम् । मा॒त॒रिश्वा॑ । मन॑वे । प॒रा॒ऽवतः॑ । दे॒वम् । भारिति॒ भाः । प॒रा॒ऽवतः॑ ॥तम् । यज्ञसाधम् । अपि । वातयामसि । ऋतस्य । पथा । नमसा । हविष्मता । देवताता । हविष्मता । सः । नः । ऊर्जाम् । उपआभृति । अया । कृपा । न । जूर्यति । यम् । मातरिश्वा । मनवे । परावतः । देवम् । भारिति भाः । परावतः ॥tam | yajña-sādham | api | vātayāmasi | ṛtasya | pathā | namasā | haviṣmatā | deva-tātā | haviṣmatā | saḥ | naḥ | ūrjām | upa-ābhṛti | ayā | kṛpā | na | jūryati | yam | mātariśvā | manave | parāvataḥ | devam | bhāritibhāḥ | parāvataḥ

तम्him
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्ञसाधम्the accomplisher of the sacrifice
यज्ञसाधम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootयज्ञ-साध (प्रातिपदिक; साध ‘accomplishing’)
अपिalso, indeed
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वातयामसिwe impel / we set in motion
वातयामसि:
TypeVerb
Root√वा/√वात् (वातयति ‘to cause to blow/drive on’)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order/truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
पथाby the path
पथा:
करण
TypeNoun
Rootपथिन्/पथ (प्रातिपदिक)
नमसाwith reverence
नमसा:
करण
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
हविष्मताwith oblation (having havis)
हविष्मता:
करण
TypeAdjective
Rootहविष्मत् (प्रातिपदिक)
देवताताthe divine nature / godhead
देवताता:
कर्ता
TypeNoun
Rootदेवताता (प्रातिपदिक; ‘divinity/being a god’)
हविष्मताwith oblation
हविष्मता:
करण
TypeAdjective
Rootहविष्मत् (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्ता
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऊर्जाम्nourishing strength
ऊर्जाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऊर्ज्/ऊर्जा (प्रातिपदिक)
उपाभृत्यhaving brought/supplied (to us)
उपाभृत्य:
TypeGerund
Rootउप-√भृ (उपाभृ ‘to bring near, supply’), क्त्वा-प्रत्यय (अव्ययीभाव/क्त्वान्त)
अयाby this
अया:
करण
TypePronoun
Rootइदम्/अयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘this’)
कृपाcompassion, favor
कृपा:
कर्ता
TypeNoun
Rootकृपा (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Root
जूऱ्यतिdoes not decay / does not grow old
जूऱ्यति:
TypeVerb
Root√जॄ/√जुर् (जूऱ्यति ‘to waste away, grow old’)
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मातरिश्वाMātariśvan
मातरिश्वा:
कर्ता
TypeProper Noun
Rootमातरिश्वन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
मनवेto Manu
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
परावतःfrom afar
परावतः:
अपादान
TypeNoun/Adjective
Rootपरावत् (प्रातिपदिक; ‘far away, distant region’)
देवम्the god
देवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
भाःradiance/light
भाः:
कर्म
TypeNoun (Vedic) / verbal noun
Root√भा (भाति ‘to shine’; here as noun/acc. ‘light, radiance’ or verbal form in Vedic usage)
परावतःfrom afar
परावतः:
अपादान
TypeNoun/Adjective
Rootपरावत् (प्रातिपदिक)