HomeRig VedaMandala 1Sukta 127Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 1.127

Rishi: Kutsa Āṅgirasa (traditional)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

स हि शर्धो न मारुतं तुविष्वणिरप्नस्वतीषूर्वरास्विष्टनिरार्तनास्विष्टनिः । आदद्धव्यान्याददिर्यज्ञस्य केतुरर्हणा । अध स्मास्य हर्षतो हृषीवतो विश्वे जुषन्त पन्थां नरः शुभे न पन्थाम् ॥

स हि शर्धो॒ न मारु॑तं तुवि॒ष्वणि॒रप्न॑स्वतीषू॒र्वरा॑स्वि॒ष्टनि॒रार्त॑नास्वि॒ष्टनि॑: । आद॑द्ध॒व्यान्या॑द॒दिर्य॒ज्ञस्य॑ के॒तुर॒र्हणा॑ । अध॑ स्मास्य॒ हर्ष॑तो॒ हृषी॑वतो॒ विश्वे॑ जुषन्त॒ पन्थां॒ नर॑: शु॒भे न पन्था॑म् ॥

sá hí śárdho ná mārútam tuví-svaṇír ápnāsvatīṣv urvárāsv iṣṭanír ā́rtanāsv iṣṭaníḥ | ā́dad dhavyā́ny ā́dadír yajñásya ketúr arhā́ṇā | ádha smā́sya hárṣato hṛ́ṣīvato víśve juṣanta pánthāṃ nárāḥ śubhé ná pánthām ||

He indeed is like a Marut-host, loudly resounding; in the fruitful fields of works he is the desired leader, in the straits he is the desired leader. He takes up the offerings; he is the taker, the banner-sign of the sacrifice, worthy of homage. Then, when he exults and is full of glad force, all the human powers consent to his path, as to a path of the Good.

सः । हि । शर्धः॑ । न । मारु॑तम् । तु॒वि॒ऽस्वणिः॑ । अप्न॑स्वतीषु । उ॒र्वरा॑सु इ॒ष्टनिः॑ । आर्त॑नासु । इ॒ष्टनिः॑ । आद॑त् । ह॒व्यानि॑ । आ॒ऽद॒दिः । य॒ज्ञस्य॑ । के॒तुः । अ॒र्हणा॑ । अध॑ । स्म॒ । अ॒स्य॒ । हर्ष॑तः । हृषी॑वतः । विश्वे॑ । जु॒ष॒न्त॒ । पन्था॑म् । नरः॑ । शु॒भे । न । पन्था॑म् ॥सः । हि । शर्धः । न । मारुतम् । तुविस्वणिः । अप्नस्वतीषु । उर्वरासु इष्टनिः । आर्तनासु । इष्टनिः । आदत् । हव्यानि । आददिः । यज्ञस्य । केतुः । अर्हणा । अध । स्म । अस्य । हर्षतः । हृषीवतः । विश्वे । जुषन्त । पन्थाम् । नरः । शुभे । न । पन्थाम् ॥saḥ | hi | śardhaḥ | na | mārutam | tuvi-svaṇiḥ | apnasvatīṣu | urvarāsu iṣṭaniḥ | ārtanāsu | iṣṭaniḥ | ādat | havyāni | ādadiḥ | yajñasya | ketuḥ | aharṇā | adha | sma | asya | harṣataḥ | hṛṣīvataḥ | viśve | juṣanta | panthām | naraḥ | śubhe | na | panthām

सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
शर्धःhost, troop
शर्धः:
उपमान (कर्तृ-सम्बन्ध) / कर्म
TypeNoun
Rootशर्धस् (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
मारुतम्Marut-like; belonging to the Maruts
मारुतम्:
उपमान/कर्म
TypeAdjective/Noun
Rootमारुत (प्रातिपदिक)
तुविष्वणिःloud-roaring, mighty-sounding
तुविष्वणिः:
कर्तृ (विशेषणम्) / विशेष्य-सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootतुवि-स्वणि (प्रातिपदिक)
अप्नस्वतीषुamong the rich/abounding (fem.)
अप्नस्वतीषु:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootअप्नस्वत् (प्रातिपदिक)
ऊर्वरासुin the fertile fields
ऊर्वरासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootऊर्वरा (प्रातिपदिक)
इष्टनिःthe desired/aimed one; the sought-for
इष्टनिः:
कर्तृ (विशेषणवत्) / विशेष्य-सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootइष्टनि (प्रातिपदिक; ‘इष्ट-’ + ‘नि’/‘निः’ प्रकार)
आर्तनासुin the straits/distresses
आर्तनासु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootआर्तन (प्रातिपदिक)
इष्टनिःthe desired/aimed one
इष्टनिः:
कर्तृ (पुनरुक्त-विशेषणम्)
TypeNoun/Adjective
Rootइष्टनि (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
दधत्placing, bestowing
दधत्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootधा (धातु)
हव्यानिoblations
हव्यानि:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक)
towards
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
दधिःhas placed/has set
दधिः:
कर्तृ
TypeVerb
Rootधा (धातु)
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
केतुःbanner; sign; beacon
केतुः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
अर्हणाwith worthiness; duly
अर्हणा:
करण
TypeNoun (instrumental) / Adverbial
Rootअर्हण (प्रातिपदिक) / अर्ह् (धात्वर्थ)
अधthen
अध:
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
स्मindeed
स्म:
TypeIndeclinable
Rootस्म (निपात)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हर्षतःof the rejoicing one
हर्षतः:
सम्बन्ध
TypeAdjective (participle used adjectivally)
Rootहर्षत् (प्रातिपदिक; √हृष्)
हृषीवतःof the exultant one
हृषीवतः:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootहृषीवत् (प्रातिपदिक; √हृष्)
विश्वेall (the gods/men)
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
जुषन्तmay they enjoy/favor
जुषन्त:
कर्तृ
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)
पन्थाम्path
पन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)
नरःmen
नरः:
कर्तृ (अप्पोजिशन) / विशेष्य
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
शुभेin auspiciousness; for good
शुभे:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
like
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
पन्थाम्path
पन्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था (प्रातिपदिक)