HomeRig VedaMandala 1Sukta 123Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 1.123

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh

सुसंकाशा मातृमृष्टेव योषाविस्तन्वं कृणुषे दृशे कम् । भद्रा त्वमुषो वितरं व्युच्छ न तत्ते अन्या उषसो नशन्त ॥

सु॒सं॒का॒शा मा॒तृमृ॑ष्टेव॒ योषा॒विस्त॒न्वं॑ कृणुषे दृ॒शे कम् । भ॒द्रा त्वमु॑षो वित॒रं व्यु॑च्छ॒ न तत्ते॑ अ॒न्या उ॒षसो॑ नशन्त ॥

su-saṅkāśā́ mātṛ́mṛṣṭeva yóṣā́vis tanvàṃ kṛṇuṣe dṛśé kám | bhadrā́ tvám uṣo vitaráṃ vy ùccha ná tát te anyā́ uṣáso naśanta ||

Fair in radiance, like a woman well-adorned by her mother, you make your form manifest for the seeing. Auspicious Dawn, shine out more widely; none of the other dawns can take away that which is yours—your unique gift of revelation.

सु॒ऽस॒ङ्का॒शा । मा॒तृमृ॑ष्टाऽइव । योषा॑ । आ॒विः । त॒न्व॑म् । कृ॒णु॒षे॒ । दृ॒शे । कम् । भ॒द्रा । त्वम् । उ॒षः॒ । वि॒ऽत॒रम् । वि । उ॒च्छ॒ । न । तत् । ते॒ । अ॒न्याः । उ॒षसः॑ । न॒श॒न्त॒ ॥सुसङ्काशा । मातृमृष्टाइव । योषा । आविः । तन्वम् । कृणुषे । दृशे । कम् । भद्रा । त्वम् । उषः । वितरम् । वि । उच्छ । न । तत् । ते । अन्याः । उषसः । नशन्त ॥su-saṅkāśā | mātṛmṛṣṭāiva | yoṣā | āviḥ | tanvam | kṛṇuṣe | dṛśe | kam | bhadrā | tvam | uṣaḥ | vi-taram | vi | uccha | na | tat | te | anyāḥ | uṣasaḥ | naśanta

सु-संकाशाःbright, of good radiance
सु-संकाशाः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootसु- + संकाश (प्रातिपदिक < √काश ‘प्रकाशे/दीप्तौ’)
मातृ-मृष्टाpolished/cleansed by a mother
मातृ-मृष्टा:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootमातृ + मृष्ट (कृदन्त; √मृज् ‘मार्जने/शोधने’ → मृष्ट ‘polished/cleansed’)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
योषाa young woman
योषा:
Kartā (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक)
आ-विस्तन्वम्the expanse, the spread (of form)
आ-विस्तन्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootआ + विस्तन्व (प्रातिपदिक; वि-√स्तन्/√तन् ‘विस्तारे’ से ‘विस्तन्व’ ‘expanse/spread’)
कृणुषेyou make, you fashion
कृणुषे:
TypeVerb
Root√कृ ‘करणे’
दृशेfor sight, to be seen
दृशे:
Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन: ‘for seeing’)
TypeNoun
Root√दृश् ‘दर्शने’ (दृश्-शब्द) অথবা √दृश् से निष्पन्न ‘दृश्/दृशि’
कम्what?
कम्:
Karma (प्रश्नार्थक)
TypePronoun
Rootक (प्रश्न/अनिर्दिष्ट-प्रातिपदिक)
भद्राauspicious, gracious
भद्रा:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद्
उषःO Dawn
उषः:
— (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
वितरम्farther, more widely
वितरम्:
TypeIndeclinable
Rootवितर (अव्ययीभाव/क्रियाविशेषण; वि + तर ‘further/over’)
वि-उच्छshine forth, dawn out
वि-उच्छ:
TypeVerb
Rootवि + √वस्/√उष् (वैदिक: व्युच्छ < वि-उच्छ ‘to shine forth, dawn’)
not
:
TypeIndeclinable
Root
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अन्याःother (ones)
अन्याः:
Kartā
TypeAdjective/Pronoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
उषसःdawns
उषसः:
Kartā (अन्याः उषसः)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
नशन्तreach, attain (come up to)
नशन्त:
TypeVerb
Root√नश् ‘नाशने/प्रापणे’ (वैदिक: ‘to reach/attain’)