HomeRig VedaMandala 1Sukta 123Mantra 10
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 10

Sukta 1.123

Rishi: Kutsa Āṅgirasa
Devata: Uṣas
Chandas: Triṣṭubh

कन्येव तन्वा शाशदानाँ एषि देवि देवमियक्षमाणम् । संस्मयमाना युवतिः पुरस्तादाविर्वक्षांसि कृणुषे विभाती ॥

क॒न्ये॑व त॒न्वा॒३॒॑ शाश॑दानाँ॒ एषि॑ देवि दे॒वमिय॑क्षमाणम् । सं॒स्मय॑माना युव॒तिः पु॒रस्ता॑दा॒विर्वक्षां॑सि कृणुषे विभा॒ती ॥

kanyéva tanvā́ śā́śadānā́ṃ éṣi devi devám íyakṣamāṇam | saṃsmáyamānā yuvatíḥ purástād āvír vákṣāṃsi kṛṇuṣe vibhātī́ ||

Like a maiden revealing her beauty in her body, O Goddess, you go towards the god who seeks the offering. Smiling, youthful, in the front of things, you make your bosoms manifest as you shine—unveiling the hidden splendours of the being to the seeing soul.

क॒न्या॑ऽइव । त॒न्वा॑ । शाश॑दाना । एषि॑ । दे॒वि॒ । दे॒वम् । इय॑क्षमाणम् । स॒म्ऽस्मय॑माना । यु॒व॒तिः । पु॒रस्ता॑त् । आ॒विः । वक्षां॑सि । कृ॒णु॒षे॒ । वि॒ऽभा॒ती ॥कन्याइव । तन्वा । शाशदाना । एषि । देवि । देवम् । इयक्षमाणम् । सम्स्मयमाना । युवतिः । पुरस्तात् । आविः । वक्षांसि । कृणुषे । विभाती ॥kanyāiva | tanvā | śāśadānā | eṣi | devi | devam | iyakṣamāṇam | sam-smayamānā | yuvatiḥ | purastāt | āviḥ | vakṣāṃsi | kṛṇuṣe | vi-bhātī

कन्येवlike a maiden
कन्येव:
Kartā (उपमान-कर्तृभावे) / विशेषणोपमान
TypeNoun + Indeclinable
Rootकन्या (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
तन्वाwith (her) body
तन्वा:
Karaṇa (साधन/प्रकार) / सहभाव
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
शाशदानाम्of the shining (women/maidens)
शाशदानाम्:
Adhikaraṇa/सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः) विशेषण-सम्बन्ध
TypeAdjective (participle)
Rootशाशद् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √शद्/शद् ‘to be bright/shine’ (वेद.))
एषिyou go / you approach
एषि:
Kriyā (मुख्यक्रिया); कर्ता = त्वम् (देवि)
TypeVerb
Root√इ (गमन) + उपसर्ग ए- (एषि < एषि ‘thou goest/approachest’)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
Karma (यज्ञ-क्रियायाः विषयः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
इयक्षमाणम्to be worshipped / being worshipped (intended for sacrifice)
इयक्षमाणम्:
Karma (देवम्) का विशेषणम्
TypeAdjective (participle)
Root√यज् (यज्ञ/पूजा) — इयक्षमाण (वेद. desiderative/intentive participial formation)
संस्मयमानाsmiling
संस्मयमाना:
Kartā (कर्तृविशेषणम्) / भाव
TypeAdjective (participle)
Rootसम् + √स्मि/स्मय् (हास/स्मित) — वर्तमान कृदन्त (शानच्)
युवतिःthe young woman
युवतिः:
Kartā (मुख्यकर्तृ) — उषाः
TypeNoun
Rootयुवति (प्रातिपदिक)
पुरस्तात्in front / at the fore
पुरस्तात्:
Adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + तात् (अव्ययीभाव/अव्यय)
आविःopenly / manifestly
आविः:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआविस्/आविः (अव्यय)
वक्षांसिbreasts / chests
वक्षांसि:
Karma (कृणुषे इति क्रियायाः कर्म)
TypeNoun
Rootवक्षस् (प्रातिपदिक)
कृणुषेyou make / you display
कृणुषे:
Kriyā (मुख्यक्रिया); कर्ता = त्वम् (उषाः)
TypeVerb
Root√कृ (करण) — कृणुषे (वेद. 2sg middle)
विभातीshe shines forth
विभाती:
Kriyā (अनुवर्ती क्रिया); कर्ता = सा (युवतिः/उषाः)
TypeVerb
Rootवि + √भा (दीप्ति)