Mantra 2
Sukta 1.120
Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional)
Devata: Aśvinau
Chandas: Short metre (requires śākhā verification)
Samhita Patha (Devanagari)
विद्वांसाविद्दुरः पृच्छेदविद्वानित्थापरो अचेताः । नू चिन्नु मर्ते अक्रौ ॥
Samhita Patha (IAST)
वि॒द्वांसा॒विद्दुर॑: पृच्छे॒दवि॑द्वानि॒त्थाप॑रो अचे॒ताः । नू चि॒न्नु मर्ते॒ अक्रौ॑ ॥
Transliteration
vidvā́ṃsāvid dúraḥ pṛcchéd ávidvān itthā́paró acetā́ḥ | nū́ cin nu márte ákrau ||
Translation
One who does not know asks about the door that the knowers know; thus the other, unperceiving, goes astray. Even now, in a mortal, the two (powers) are not grasped.
Padapatha (Word Analysis)
वि॒द्वांसौ॑ । इत् । दुरः॑ । पृ॒च्छे॒त् । अवि॑द्वान् । इ॒त्था । अप॑रः । अ॒चे॒ताः । नु । चि॒त् । नु । मर्ते॑ । अक्रौ॑ ॥विद्वांसौ । इत् । दुरः । पृच्छेत् । अविद्वान् । इत्था । अपरः । अचेताः । नु । चित् । नु । मर्ते । अक्रौ ॥vidvāṃsau | it | duraḥ | pṛcchet | avidvān | itthā | aparaḥ | acetāḥ | nu | cit | nu | marte | akrau
Word by Word
विद्वांसःthe wise (men), knowers
विद्वांसः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootविद्वस्- (√विद् ‘जान’ से निष्पन्न) अथवा विद्वांस्-
अविद्दुरःthe unknowing/ignorant (ones)
अविद्दुरः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootअविद्दुर- (अ- + विद्दुर-; √विद् ‘जान’ से)
पृच्छेत्should ask
पृच्छेत्:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√प्रच्छ् (पृच्छ-) ‘पूछ’
अविद्वान्an unknowing man
अविद्वान्:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootअविद्वस्- (अ- + विद्वस्-; √विद् ‘जान’)
इत्थाthus, in this manner
इत्था:
—
TypeIndeclinable
Rootइत्था (निपात)
अपरःanother, the other
अपरः:
कर्तृ (अविद्वान् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर-
अचेताःunaware, unperceiving
अचेताः:
कर्तृ (अविद्वान् का विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootअचेतस्- (अ- + चेतस्-; √चित्/चेत् ‘बोध’)
नुnow; indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
नुindeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
मर्तेin/among a mortal
मर्ते:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमर्त-
अक्रौhe did/made
अक्रौ:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (करोति) ‘कर’