Mantra 8
Sukta 1.12
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
यस्त्वामग्ने हविष्पतिर्दूतं देव सपर्यति । तस्य स्म प्राविता भव ॥
Samhita Patha (IAST)
यस्त्वाम॑ग्ने ह॒विष्प॑तिर्दू॒तं दे॑व सप॒र्यति॑ । तस्य॑ स्म प्रावि॒ता भ॑व ॥
Transliteration
yás tvām agne havíṣ-patir dūtáṃ deva sapáryati | tásya sma prā́-avitā bhava ||
Translation
Whoever, O Agni, the lord of the offering, serves you as the divine messenger—of him indeed become the forward protector and helper on the path.
Padapatha (Word Analysis)
यः । त्वाम् । अ॒ग्ने॒ । ह॒विःऽप॑तिः । दू॒तम् । दे॒व॒ । स॒प॒र्यति॑ । तस्य॑ । स्म॒ । प्र॒ऽअ॒वि॒ता । भ॒व॒ ॥यः । त्वाम् । अग्ने । हविःपतिः । दूतम् । देव । सपर्यति । तस्य । स्म । प्रअविता । भव ॥yaḥ | tvām | agne | haviḥ-patiḥ | dūtam | deva | saparyati | tasya | sma | pra-avitā | bhava
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
Kartā (सम्बन्ध-कर्ता: यः … सः)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
(सम्बोधन) संबोधितः
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
हविष्पतिःthe lord/master of the oblation
हविष्पतिः:
Kartā (सप॒र्यति इत्यस्य कर्ता)
TypeNoun (compound)
Rootहविष्पति (समास-प्रातिपदिक: हविस् + पति)
दूतम्(as) a messenger
दूतम्:
Karma (सप॒र्यति—कं? दूतम्)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
(सम्बोधन) संबोधितः
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सपर्यतिworships / honors
सपर्यति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसपॢ/सपर्य् (धातु; ‘to honor, worship, attend upon’)
तस्यof him
तस्य:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्मindeed / surely
स्म:
(निपात; वाक्य-प्रयोग/निश्चय/स्मरणार्थ)
TypeIndeclinable (particle)
Rootस्म (निपात)
प्राविताprotector / helper
प्राविता:
Kartā (भव इत्यस्य कर्तृ-प्रत्ययार्थः)
TypeParticiple used as noun/adjective
Rootप्र + अवि (धातु ‘to protect, favor’) → क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘प्रावित’
भवbe (become)
भव:
(क्रिया; विधेय)
TypeVerb
Rootभू (धातु)