Mantra 9
Sukta 1.12
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Agni (Pāvaka)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
यो अग्निं देववीतये हविष्माँ आविवासति । तस्मै पावक मृळय ॥
Samhita Patha (IAST)
यो अ॒ग्निं दे॒ववी॑तये ह॒विष्माँ॑ आ॒विवा॑सति । तस्मै॑ पावक मृळय ॥
Transliteration
yó agníṃ deva-vī́taye havíṣmān āvivā́sati | tásmai pā́vaka mṛḷaya ||
Translation
He who, rich in offering, seeks to draw Agni for the gods’ coming and enjoyment—upon him, O purifying Fire, pour your grace and gladness.
Padapatha (Word Analysis)
यः । अ॒ग्निम् । दे॒वऽवी॑तये । ह॒विष्मा॑न् । आ॒ऽविवा॑सति । तस्मै॑ । पा॒व॒क॒ । मृ॒ळ॒य॒ ॥यः । अग्निम् । देववीतये । हविष्मान् । आविवासति । तस्मै । पावक । मृळय ॥yaḥ | agnim | deva-vītaye | haviṣmān | āvivāsati | tasmai | pāvaka | mṛḷaya
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
कर्तृ (सम्बन्ध-कर्तृ; यः = ‘जो’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
अग्निम्Agni (the fire-god)
अग्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
देववीतयेfor the divine approach/invitation (for the gods’ coming)
देववीतये:
सम्प्रदान (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootदेववीति- (प्रातिपदिक; देव + वीतिः ‘आह्वान/आगमन/स्वीकार’)
हविष्मान्possessing oblation; offering-rich
हविष्मान्:
कर्तृ (यः… हविष्मान् = ‘जो हवि-युक्तः’)
TypeAdjective
Rootहविष्मन्त्- (प्रातिपदिक; हविस् + मन्त्)
आविवासतिhonours, serves, worships (repeatedly/earnestly)
आविवासति:
क्रिया (कर्तृ-क्रिया)
TypeVerb
Root√वास् (वास्/उपसेवा/तोषण) with आ-; Vedic intensive stem विवास-
तस्मैto him
तस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पावकO Purifier (Agni)
पावक:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootपावक- (प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ → पावक ‘purifier’)
मृळयbe gracious; show mercy
मृळय:
क्रिया (आज्ञा/प्रार्थना)
TypeVerb
Root√मृळ्/मृड् (to be gracious, to show mercy)