Mantra 4
Sukta 1.12
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Agni
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
ताँ उशतो वि बोधय यदग्ने यासि दूत्यम् । देवैरा सत्सि बर्हिषि ॥
Samhita Patha (IAST)
ताँ उ॑श॒तो वि बो॑धय॒ यद॑ग्ने॒ यासि॑ दू॒त्य॑म् । दे॒वैरा स॑त्सि ब॒र्हिषि॑ ॥
Transliteration
tā́m̐ uśató ví bodhaya yád agne yā́si dūtyám | deváir ā́ satsi barhíṣi ||
Translation
Awaken those gods who yearn toward the light, when, O Agni, you go upon your embassy; with the gods you take your seat upon the sacred foundation of the offering.
Padapatha (Word Analysis)
तान् । उ॒श॒तः । वि । बो॒ध॒य॒ । यत् । अ॒ग्ने॒ । यासि॑ । दू॒त्य॑म् । दे॒वैः । आ । स॒त्सि॒ । ब॒र्हिषि॑ ॥तान् । उशतः । वि । बोधय । यत् । अग्ने । यासि । दूत्यम् । देवैः । आ । सत्सि । बर्हिषि ॥tān | uśataḥ | vi | bodhaya | yat | agne | yāsi | dūtyam | devaiḥ | ā | satsi | barhiṣi
Word by Word
तान्them
तान्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उशतःdesiring (you), eager
उशतः:
कर्म
TypeAdjective (participle)
Rootउश् (धातु) → उशत् (वर्तमान-कृदन्त ‘desiring’)
विapart, forth; intensifier
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
बोधयawaken, rouse
बोधय:
—
TypeVerb
Rootबुध् (धातु) [णिच्]
यत्when, since
यत्:
—
TypeIndeclinable (relative)
Rootयद् (सम्बन्ध/यत्-प्रत्ययः)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
यासिyou go
यासि:
—
TypeVerb
Rootया (धातु)
दूत्यम्the messenger-task, embassy
दूत्यम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदूत्य (प्रातिपदिक; दूत-भावः/कार्यं) অথবা दूत (प्रातिपदिक) → दूत्यम्
देवैःwith the gods
देवैः:
सह/साकं (सहकर्ता) अथवा करण
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
सत्सिyou sit, take your seat
सत्सि:
—
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
बर्हिषिon the sacrificial grass (barhis)
बर्हिषि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)